ავტორი: ირაკლი მანაგაძე

კვება და ტრანსპორტი თანამშრომელზე გაწეული ხარჯების ყველაზე ხშირი „ნაცრისფერი ზონაა“. ზოგი კომპანია ყველაფერს ხელფასად აბეგრავს და ზედმეტს იხდის. ზოგი არაფერს აბეგრავს და შემოწმებისას ორმაგ დარიცხვას იღებს: საშემოსავლოს და დღგ-ს.

კანონი ორივე ხარჯისთვის გამონაკლისს ითვალისწინებს. დავების პრაქტიკა კი აჩვენებს, რომ შედეგს პირობების რეალური დადასტურება წყვეტს.

ზოგადი წესი: სარგებელი ხელფასია

საგადასახადო კოდექსის 101-ე მუხლის პირველი ნაწილით ხელფასად ითვლება დაქირავებით მუშაობის შედეგად მიღებული ნებისმიერი სარგებელი. დამსაქმებელი, 154-ე მუხლის თანახმად, საშემოსავლო გადასახადს წყაროსთან აკავებს.

თუ თანამშრომელს საქონელს ან მომსახურებას უფასოდ ან შეღავათიან ფასად აწვდით, სარგებლის ღირებულება საბაზრო ფასია, რომელსაც აკლდება თანამშრომლის მიერ გადახდილი თანხა (101.2„გ“). ფასდაკლებაც, მაგალითად თანამშრომლებისთვის საკვების ნახევარ ფასად მიყიდვა, სარგებელია.

კვება: გამონაკლისის ორი პირობა

101-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტის თანახმად, ხელფასში არ შედის დამსაქმებლის მიერ კვების მომსახურების გაწევა ან მისი ხარჯის ანაზღაურება, თუ ორივე პირობა სრულდება:

1. საჭიროება: კვება საქმიანობის თავისებურებიდან გამომდინარეობს და შრომითი ვალდებულებების ჯეროვნად შესრულების აუცილებელი პირობაა, ან/და დამსაქმებლის გარეშე კვება თანამშრომელს არაგონივრულ ხარჯს ან დროს დაუჯდებოდა (ვ.ა);
2. ხელფასის ნაწილი არ არის: კვება შრომითი ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ანაზღაურების ნაწილად არ არის ჩაწერილი (ვ.ბ).

პირველ პირობაში ალტერნატივებია: საკმარისია ერთ-ერთი საფუძველი. მეორე პირობა კი ყოველთვის სავალდებულოა.

⚠️ დროითი ზღვარი: ეს გამონაკლისი 2020 წლის 22 ივლისიდან მოქმედებს. უფრო ადრინდელ პერიოდზე ის არ გამოიყენება.

რა უშველა გადამხდელებს დავებში

დავების პრაქტიკაში გამონაკლისი დაკმაყოფილდა იქ, სადაც კვების საჭიროება კონკრეტული ფაქტებით დადასტურდა:

• წარმოების სპეციფიკა: მძიმე ფიზიკური შრომა; თანამშრომლებს სამუშაო ტანსაცმლით სამუშაო სივრცის დატოვება არ შეეძლოთ, შესვენების დროსაც;
• კვების ორგანიზების ფორმა: მხოლოდ შესვენებისას, ობიექტზე, ცალკე სივრცეში, არასარესტორნო მენიუთი, ერთ კაცზე დღეში მცირე, გონივრული თანხით;
• კვება კომპანიის ინტერესშია და არა თანამშრომლის პირადი მოხმარებისთვის.

საინტერესოა, რომ დასახლებული პუნქტის სიახლოვე (დაახლოებით 275 მეტრი) უარის საფუძველი თავისთავად არ გამხდარა, როცა წარმოების სპეციფიკა დადასტურებული იყო.

რა არ უშველა

• მხოლოდ განცხადება. არგუმენტები „ობიექტი გარეუბანშია“ ან „ლანჩზე ტაქსი სჭირდებოდათ“, მტკიცებულებების გარეშე, უარით დასრულდა. მტკიცების ტვირთი გადამხდელზეა.
• „მივლინების“ იარლიყი. გუნდური გასვლები ქალაქგარეთ, გასართობი ხასიათით, მივლინებად არ ჩაითვალა და სარგებლად დაიბეგრა.

ორმაგი დაბეგვრის რისკი

თუ კვების პროდუქტების შეძენაზე დღგ ჩაითვალეთ, ხოლო გამონაკლისის პირობებს ვერ ადასტურებთ, შედეგი ორმაგია:

• საშემოსავლო გადასახადი წყაროსთან, როგორც ხელფასზე (101, 154);
• დღგ, რადგან საქონლის მიწოდება დაქირავებულის პირადი სარგებლობისთვის მიწოდებად განიხილება (160.3„გ“).

როცა კი გამონაკლისი დადასტურდა, დავებში არც საშემოსავლო დარჩა და არც დღგ.

ტრანსპორტი: ორგანიზებული გადაყვანა

101-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტის თანახმად, ხელფასში არ შედის დამსაქმებლის მიერ თანამშრომლის ორგანიზებულად გადაყვანა სახლიდან სამსახურამდე და უკან, თუ:

• საზოგადოებრივი ტრანსპორტით ეს შეუძლებელია, ან
• მგზავრობა თანამშრომელს არაგონივრულ ხარჯს ან დროს დაუჯდებოდა.

ნორმის ტექსტი დამსაქმებლის მიერ ორგანიზებულ გადაყვანას ეხება. ტრანსპორტის ხარჯის ფულადი ანაზღაურება ამ ქვეპუნქტში ნახსენები არ არის.

დავების პრაქტიკაში თანამშრომელთა გადასაყვანად დახარჯული საწვავის საკითხი მტკიცებულებების შესასწავლად დაბრუნდა: მიზნობრიობა დოკუმენტით უნდა დადასტურდეს.

პრაქტიკული დასკვნა

• დასაბუთება წინასწარ მოამზადეთ და არა შემოწმებისას: რატომ არის კვება ან გადაყვანა აუცილებელი, ცვლის გრაფიკი, ობიექტის მდებარეობა, საზოგადოებრივი ტრანსპორტის ხელმისაწვდომობა.
• კვება ხელშეკრულებაში ანაზღაურების კომპონენტად ნუ ჩაწერთ. სხვა შემთხვევაში მეორე პირობა ირღვევა.
• ორგანიზების ფორმა დოკუმენტით აჩვენეთ: შესვენების დრო, ადგილი, მენიუ, ერთ კაცზე დღიური თანხა.
• გადაყვანა ორგანიზებული უნდა იყოს და მისი საჭიროება საზოგადოებრივი ტრანსპორტის რეალობით უნდა დასაბუთდეს.
• ფასდაკლება და გართობა სარგებელია. მათზე ეს გამონაკლისები არ ვრცელდება.
• 2020 წლის 22 ივლისამდე პერიოდზე კვების გამონაკლისი არ მოქმედებს.

წყაროები

• საგადასახადო კოდექსი — მუხლი 101 (ნაწ. 1, 2„გ“, 3„გ“, 3„ვ“), მუხლი 154 (ნაწ. 1„ა“), მუხლი 160 (ნაწ. 3„გ“) (matsne.gov.ge).
• შემოსავლების სამსახურის დავების გადაწყვეტილებები: №21852 (2025) · №19663 (2025) · №21768 (2023) · №20375 (2023) · №19984 (2019) · №17812 (2018).
• ფინანსთა სამინისტროს დავების საბჭოს გადაწყვეტილებები: №25900/2/2025 · №24602/2/2025 · №20940/2/2023.
• ფანჯარაში ნაჩვენებია ოფიციალური შეჯამება; სრული ტექსტები — infohub.rs.ge.

თანამშრომლის კვებისა და ტრანსპორტის დაბეგვრა გაქვთ გასარკვევი, ან შემოწმებამ ხელფასად ჩაგითვალათ? 📞 საგადასახადო კონსულტაცია და დავა: 598 21 27 01