ავტორი: ირაკლი მანაგაძე
სექტემბრის ბოლოს შემოსავლების სამსახურმა ორი საბაჟო საჩივარი არ დააკმაყოფილა. პირველში იმპორტიორი ამტკიცებდა, რომ ლუქიანი ტვირთი მის საწყობში გადამზიდის შეცდომით აღმოჩნდა. მეორეში აეროპორტის მგზავრი ამბობდა, რომ „მწვანე დერეფანი“ არცოდნით აირჩია. ორივე შემთხვევაში ჯარიმა დარჩა. ოქტომბრის დასაწყისში იმავე ხაზით გადაწყდა მესამე საქმეც — „მწვანე დერეფნით“ შემოტანილ ოქროს მონეტებზე.
სამივე საქმეს საერთო ლოგიკა აქვს. საბაჟო სანქცია ფორმალური დარღვევისთვის ეკისრება, ხოლო შეცდომით ან არცოდნით ჩადენილ დარღვევაზე სანქციისგან გათავისუფლება ორგანოს უფლებაა და არა ვალდებულება. ქვემოთ ვნახავთ, რას ამბობს კანონი, რატომ არ გაჭრა არგუმენტებმა და რა შეგიძლიათ დროულად გააკეთოთ.
1. საბაჟო ლუქი საკუთარ საწყობში
რა მოხდა
იმპორტიორის კონტეინერი საბაჟო ლუქით და აღრიცხვის მოწმობით გაფორმების ეკონომიკური ზონისკენ გაიგზავნა. ზონის ნაცვლად სატრანსპორტო საშუალება კომპანიის საწყობში გამოცხადდა, სადაც ლუქი საბაჟოს თანხმობის გარეშე მოიხსნა და საქონელი გადმოიტვირთა. კომპანიამ ამის შესახებ საბაჟოს რამდენიმე დღეში თავად აცნობა, თუმცა დათვალიერებისას საქონლის იდენტიფიცირება ვეღარ მოხერხდა.
ავტორი: ირაკლი მანაგაძე
ფიზიკურმა პირმა საზღვარგარეთ ონლაინ შეძენილ სმარტფონს ქარხნული დეფექტი აღმოუჩინა — ბატარეისა და ეკრანის პრობლემა. მწარმოებელმა საგარანტიო შეცვლა დაადასტურა და დაბრუნების ნომერი მიანიჭა. მისივე ინსტრუქციით, დეფექტიანი აპარატი ჯერ უკან გაიგზავნა. მისი მიღების შემდეგ მწარმოებელმა შემცვლელი გამოგზავნა — უფრო ახალი მოდელი, რადგან ძველი მარაგში აღარ ჰქონდა. მწარმოებლის წერილებში ჯამი ნულს უდრიდა.
ამანათი საქართველოში შემოვიდა. მიმღების თქმით, ღირებულების დეკლარაციაში ნულის ჩაწერა სისტემამ არ მიიღო, ამიტომ სიმბოლური თანხა ჩაიწერა — დაახლოებით 96 ერთეული უცხოურ ვალუტაში. საბაჟო ფორმალობისას გამოვლინდა, რომ დეკლარირებული ღირებულება არასწორი იყო. ინვოისი არ წარდგენილა, ამიტომ ექსპერტიზა დაინიშნა, რომელმაც ტელეფონის ღირებულება დეკლარირებულზე თითქმის 16-ჯერ მეტად შეაფასა.
შედეგი: საბაჟო სამართალდარღვევის ოქმი და ჯარიმა 700 ლარზე მეტი — შემცირებული იმპორტის გადასახდელის ზუსტად 100%. ამას დაემატა თავად გადასახდელი და ექსპერტიზის მოსაკრებელი. საჩივარი შემოსავლების სამსახურმა არ დააკმაყოფილა. ფინანსთა სამინისტროსთან არსებულმა დავების განხილვის საბჭომაც უარი თქვა (2026 წლის ოქტომბერი).
ავტორი: ირაკლი მანაგაძე
ოქტომბერში ფინანსთა სამინისტროსთან არსებულმა დავების განხილვის საბჭომ ორი საჩივარი არ დააკმაყოფილა. ორივე საგადასახადო კოდექსის 286-ე მუხლს ეხება: „საქონლის დოკუმენტების გარეშე ტრანსპორტირება, რეალიზაცია და აღურიცხველობა“. პირველ საქმეში კომპანია ამტკიცებდა, რომ საკუთარი ნედლეულის შიდა გადაადგილებას ზედნადები არ სჭირდება. მეორეში — რომ ინვენტარიზაციის ჯარიმა გაბერილი ფასნამატით დაითვალეს.
ორივე არგუმენტი პრაქტიკაში ხშირად ისმის. ქვემოთ ვნახავთ, რას ამბობს კოდექსი, რატომ არ გაჭრა ეს არგუმენტები და რა შეგიძლიათ შეამოწმოთ საკუთარ კომპანიაში დღესვე.
1. ზედნადები საკუთარ საქონელზე
რა მოხდა
საწარმო საკუთარ ნედლეულს მოპოვების ადგილიდან საკუთარ გადამამუშავებელ საამქრომდე შიდა გზით ზიდავდა. საქონელი არავისთვის მიუწოდებია და მესაკუთრე არ შეცვლილა. ავტომობილი გააჩერეს, საგადასახადო ორგანოს სისტემაში ზედნადები არ აღმოჩნდა და კომპანიას 286-ე მუხლის პირველი ნაწილით 500 ლარის ჯარიმა დაეკისრა.
ავტორი: ირაკლი მანაგაძე
როცა შემოწმების აქტი მოდის და ჯარიმა დარიცხულია, პირველი აზრი, რომელიც ბუღალტერს მოსდის, თითქმის ყოველთვის ერთია: „ეს ხომ შეცდომა იყო, განზრახ ხომ არაფერი გაგვიკეთებია“. სწორედ ამ ინტუიციას პასუხობს საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის მე-7 ნაწილი.
ამ სტატიისთვის წავიკითხეთ infohub.rs.ge-ზე გამოქვეყნებული 41 გადაწყვეტილება — შემოსავლების სამსახურის, ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოსა და სასამართლოების (სია — სტატიის ბოლოს). სურათი ასეთია: „არ ვიცოდი“ და „განზრახ არ გვიქნია“ თავისთავად ჯარიმას არ ხსნის; ჯარიმა იქ მოიხსნა, სადაც შეცდომა ფაქტებით ჩანდა. საურავთან კი 2026 წელს ორი ინსტანცია სხვადასხვაგვარად მოქმედებს. ბოლოს, კანონისა და გადაწყვეტილებების ფაქტებისგან ცალკე, ავტორის პრაქტიკულ რეკომენდაციებს გთავაზობთ.
რას ამბობს ნორმა ზუსტად
„საგადასახადო ორგანოს/დავის განმხილველ ორგანოს ან სასამართლოს უფლება აქვს, გაათავისუფლოს კეთილსინდისიერი გადასახადის გადამხდელი ამ კოდექსით გათვალისწინებული სანქციისაგან, თუ სამართალდარღვევა გამოწვეულია გადასახადის გადამხდელის შეცდომით/არცოდნით.“ (სსკ 269.7)
გაყიდეთ აქტივი და არ იცით, დაიბეგრება თუ არა მიღებული შემოსავალი? ეს ერთ-ერთი ყველაზე ხშირი კითხვაა, რომლითაც ფიზიკური პირები საგადასახადო კონსულტანტს მიმართავენ. პასუხი სამ ფაქტორზეა დამოკიდებული: რა ტიპის აქტივს ყიდით (საცხოვრებელი ბინა/სახლი თუ სხვა აქტივი), რამდენ ხანს გქონდათ საკუთრებაში და გამოიყენებოდა თუ არა ის ეკონომიკურ საქმიანობაში.
2026 წლის 14 მაისს ფინანსთა მინისტრმა სწორედ ამ საკითხებზე მიიღო საჯარო გადაწყვეტილება №143, რომელიც 8 ივნისის №175 გადაწყვეტილებით მნიშვნელოვნად დაზუსტდა. საჯარო გადაწყვეტილება ყველა გადამხდელისთვის სავალდებულო ძალის მქონე განმარტებაა — მასზე დაყრდნობა შეგიძლიათ, სანამ ის ძალაშია.
რას ამბობს კანონი — სამი განაკვეთი
სსკ მუხლი 81, ნაწილი 1: ფიზიკური პირის დასაბეგრი შემოსავალი იბეგრება 20 პროცენტით, თუ კოდექსით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული.
სსკ მუხლი 81, ნაწილი 3: საცხოვრებელი ბინის (სახლის) და მასზე დამაგრებული მიწის ნაკვეთის მიწოდებით მიღებული ნამეტი შემოსავალი იბეგრება 5 პროცენტით.
საგადასახადო სანქცია არის პასუხისმგებლობის ზომა ჩადენილი საგადასახადო სამართალდარღვევისათვის. საგადასახადო სანქცია გამოიყენება გაფრთხილების, საურავის, ფულადი ჯარიმის, სამართალდარღვევის საქონლის ან/და სატრანსპორტო საშუალების უსასყიდლოდ ჩამორთმევის სახით, ამ კოდექსით გათვალისწინებულ შემთხვევებში.
თუ კუთვნილი გადასახადის თანხა გადამხდელის მიერ საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილ ვადაში არ არის გადახდილი, პირი ვალდებულია გადაიხადოს შესაბამისი საურავი.
საურავი ერიცხება საგადასახადო დავალიანების ძირ თანხას, გადასახადის გადახდის ვადის ამოწურვის დღის მომდევნო დღიდან, თითოეული ვადაგადაცილებული დღისათვის 0,05 პროცენტის ოდენობით. გადასახადის გადახდის ვადის გადაცილების შემთხვევაში გადასახადის გადახდის დღეც ითვლება ვადაგადაცილებულ დღედ. საგადასახადო სანქციას საურავი არ ერიცხება.
ამ შემთხვევაში გადასახადის გადამხდელს არ დაერიცხება საურავი, ვინაიდან საურავი ერიცხება საგადასახადო დავალიანების თანხას, რომელიც გამოიანგარიშება ყველა გადასახადის მიხედვით და იგი არის სხვაობა პირის შეუსრულებელ საგადასახადო ვალდებულებებსა და მის მიერ ზედმეტად გადახდილი გადასახადების ჯამს შორის.
საგადასახადო სამართალდარღვევის გამოვლენისას საგადასახადო ორგანოს უფლებამოსილი პირი ადგენს საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმს, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც სამართალდარღვევა დაფიქსირებულია საგადასახადო შემოწმების აქტში. საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმის შედგენაზე უფლებამოსილი პირი სამართალდარღვევის ადგილზე განიხილავს საგადასახადო სამართალდარღვევის საქმეს და სამართალდამრღვევ პირს ადგილზევე უფარდებს საგადასახადო სანქციას. ამ შემთხვევაში პირს შესაბამისი პასუხისმგებლობა დაეკისრება საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმის საფუძველზე, რომელიც ითვლება საგადასახადო მოთხოვნად. საგადასახადო ორგანოს უფლებამოსილ პირს უფლება აქვს, საქართველოს ფინანსთა მინისტრის მიერ დადგენილი წესით და დადგენილ შემთხვევებში, საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმის შედგენის გარეშე, პირს განუსაზღვროს ვადა საგადასახადო სამართალდარღვევის აღმოსაფხვრელად და შეადგინოს „საგადასახადო სამართალდარღვევის აღმოფხვრის ვადის განსაზღვრის აქტი“. აღნიშნული ვადის მოქმედების პერიოდში პირს იმავე სამართალდარღვევისათვის პასუხისმგებლობა არ დაეკისრება.
