ავტორი: ირაკლი მანაგაძე

როცა შემოსავლების სამსახური ან ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული საბჭო საქმეს დამატებით შესასწავლად აბრუნებს, შეიძლება ჩანდეს, რომ დავა მოგებულია. სინამდვილეში ეს ჯერ შესაძლებლობაა — შედეგი იმაზეა დამოკიდებული, რას დაავალებს ორგანო და რას აჩვენებს შესწავლა.

ქვემოთ აღწერილ საქმეში დარიცხვა ორ ეტაპად ნახევარზე მეტით შემცირდა — პირველად რეალიზებულ საქონელზე გამოწერილი პირველადი დოკუმენტების სრულად გათვალისწინებით, მეორედ კი დებიტორების მიერ ნაშთების დადასტურებით. საბოლოო შედეგი ჯერ არ ჩანს.

რაშია საკითხი

კომპანიას აღრიცხვა არ ჰქონდა, ამიტომ შემოწმებამ საგადასახადო ვალდებულება არაპირდაპირი მეთოდით განსაზღვრა (სსკ 73-ე მუხლის მე-5 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტი): შემოსავალი — ფასნამატით, ფულადი ნაკადიდან დადგენილი განკარგვადი თანხა კი დირექტორის ხელფასად ჩაითვალა. დაერიცხა დღგ, საშემოსავლო გადასახადი და სანქციები.

დავა ორი ძაფით წარიმართა:

• ფასნამატი. შემოსავლების სამსახურმა აუდიტს დაავალა, ფასნამატის დაზუსტებისას რეალიზებულ საქონელზე გამოწერილი პირველადი დოკუმენტები სრულად გაეთვალისწინებინა. გადაანგარიშების შედეგად საშუალო ფასნამატი დეკლარირებულს დაემთხვა — დღგ და მისი ჯარიმა მთლიანად გაუქმდა, საშემოსავლოც შემცირდა.
• დებიტორები. ფინანსთა სამინისტროსთან არსებულმა საბჭომ დებიტორული დავალიანების საკითხი ხელახლა განსახილველად დააბრუნა, შემოსავლების სამსახურმა კი აუდიტს დაავალა, გადამხდელის მონაწილეობით შეესწავლა იგი. აუდიტმა დებიტორებს ინფორმაცია სსკ-ის 70-ე მუხლით, პერიოდის დასაწყისისა და ბოლოს მდგომარეობით გამოუთხოვა. ფულად ნაკადში მხოლოდ ის დებიტორები აისახა, რომლებმაც გადამხდელის მონაცემები დაადასტურეს — და დარიცხვა კიდევ შემცირდა.

ბოლო ბრძანებით შემოსავლების სამსახურმა გადამხდელს ბრძანების ჩაბარებიდან 15 კალენდარული დღე მისცა, რომ წარედგინა იმ დებიტორების ნოტარიულად დამოწმებული ახსნა-განმარტებები, რომელთა დავალიანების შესახებ სამსახურს ინფორმაცია არ ჰქონდა. დანარჩენ ნაწილში საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

რამ მოიტანა შემცირება

1. პირველადი დოკუმენტები ფასნამატის გაანგარიშებისთვის. როცა აუდიტმა რეალიზებულ საქონელზე გამოწერილი ყველა იდენტიფიცირებადი დოკუმენტი გაითვალისწინა, არაპირდაპირი შეფასება დეკლარირებულ მონაცემს დაუახლოვდა.
2. მესამე პირის დადასტურება დებიტორულ ნაშთზე. ფულად ნაკადში აისახა მხოლოდ ის დებიტორული ნაშთი, რომელიც დებიტორმა თავად დაადასტურა.

რა შესაძლებლობა მიიღო გადამხდელმა

იმ დებიტორებზე, რომელთა შესახებ სამსახურს ინფორმაცია არ ჰქონდა, შემოსავლების სამსახურმა მტკიცების ფორმა და ვადა თავად განსაზღვრა: ნოტარიულად დამოწმებული ახსნა-განმარტება, ბრძანების ჩაბარებიდან 15 კალენდარულ დღეში. ამ მტკიცებულებების წარდგენის შემთხვევაში აუდიტს ევალება მათი შესწავლა და, შედეგის გათვალისწინებით, დარიცხვის შემცირება. ამ ეტაპის შედეგი გამოქვეყნებულ გადაწყვეტილებებში ჯერ არ ჩანს.

რა დააკლდა და რა არ დაკმაყოფილდა

• შედარების აქტები მხოლოდ პერიოდის ბოლოზე. აღრიცხვის პროგრამაში ნაშთები ფიქსირდებოდა, თუმცა დებიტორებთან შედარების აქტები მხოლოდ პერიოდის ბოლოს მონაცემებზე იყო წარდგენილი — საწყისი ნაშთი მათით არ დასტურდებოდა, ამიტომ აუდიტმა ინფორმაცია დებიტორებს დამატებით გამოუთხოვა.
• დებიტორები, რომლებმაც დავალიანება უარყვეს. მათზე ორგანომ დამატებითი დავალება არ მისცა — ეს ნაწილი „დანარჩენ ნაწილში“ დარჩა.
• ზოგადი პრეტენზიები. „ყველა გარემოება არ გამოიკვლიეს“ და „განკარგვადი თანხა აქტში არ არის მითითებული“ — ამ არგუმენტებს ცალკე შედეგი არ მოჰყოლია: ბოლო ეტაპზე ნაწილობრივი დაკმაყოფილება დებიტორების კონკრეტულ საკითხს უკავშირდებოდა, ხოლო აღსრულების გასაჩივრებისას ორგანო ამოწმებდა, შეესაბამებოდა თუ არა გადაანგარიშება წინა დავალებას.
• მეთოდის მეორედ გასაჩივრება. ერთ ეტაპზე საჩივარი არაპირდაპირი მეთოდის ნაწილში განუხილველად დარჩა, რადგან იმავე საგანზე იმავე ორგანოს გადაწყვეტილება უკვე არსებობდა:

„დავის განმხილველი ორგანო საჩივარს არ განიხილავს, თუ: … ზ) არსებობს იმავე მომჩივნის მიმართ იმავე დავის საგანზე იმავე ორგანოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება;“ (სსკ 301-ე მუხლი)

რას აჩვენებს სხვა საქმეებიც

დავების პრაქტიკაში ეს სურათი სხვაგანაც ჩანს: აღსრულების ეტაპზე ორგანო ამოწმებს, შეესაბამება თუ არა კორექტირებული მოთხოვნა წინა დავალებას და არის თუ არა წარდგენილი ფაქტების შემცვლელი მტკიცებულება. სხვა საქმეებში შემცირება, მაგალითად, სრული პერიოდის საბანკო ამონაწერითა და მომწოდებლის შედარების აქტით მოვიდა, მეთოდის ხელახალ კრიტიკას კი შედეგი არ მოჰყოლია. ეს უნივერსალური წესი არ არის — თითოეულ საქმეს თავისი კონკრეტული მიზეზი ჰქონდა.

პრაქტიკული დასკვნა

1. დაბრუნებას მოგებად ნუ ჩათვლით. შედეგი იმაზეა დამოკიდებული, რას დაავალებს ორგანო და რას აჩვენებს შესწავლა — ამ საქმეში შემცირება იქ მოვიდა, სადაც შესწავლა დოკუმენტებსა და მესამე პირების დადასტურებას ეყრდნობოდა.
2. შედარების აქტები — როგორც დასაწყისის, ისე ბოლოს ნაშთზე. ამ საქმეში აუდიტმა ცალკე აღნიშნა, რომ აქტები მხოლოდ პერიოდის ბოლოზე იყო.
3. დებიტორებთან ურთიერთობა დროულად დაიწყეთ. ამ საქმეში ორგანომ იმ დებიტორებზე, რომლებზეც ინფორმაცია არ ჰქონდა, ნოტარიულად დამოწმებული ახსნა-განმარტება მოითხოვა, ვადით — ბრძანების ჩაბარებიდან 15 კალენდარული დღე.
4. აღსრულების ეტაპზე კონკრეტულად მიუთითეთ, რა ნაწილში არ შესრულდა დავალება და რომელი დოკუმენტით დასტურდება ეს — ამ საქმეში ზოგად პრეტენზიებს ცალკე შედეგი არ მოჰყოლია.

დათქმა

მასალა ზოგადი ხასიათისაა და ეყრდნობა დავის საჯარო გადაწყვეტილებებს და საგადასახადო კოდექსის მოქმედ რედაქციას. აღწერილი საქმის საბოლოო შედეგი ჯერ არ ჩანს. მასალა კონკრეტულ საქმეზე კონსულტაციას არ ანაცვლებს — ყოველი დავა ინდივიდუალურად ფასდება.

წყაროები

• საქართველოს საგადასახადო კოდექსი — მუხ. 70, 73-ე მუხლის მე-5 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტი, 301-ე მუხლის „ზ“ ქვეპუნქტი (მოქმედი რედაქცია, matsne.gov.ge)
• შემოსავლების სამსახურისა და ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს გამოქვეყნებული გადაწყვეტილებები (infohub.rs.ge)

კონსულტაციისთვის: 598 21 27 01 (ტელ./WhatsApp/Viber) · info@eaudit.ge

გჭირდებათ საგადასახადო, საბუღალტრო ან იურიდიული კონსულტაცია? 👉 კონსულტაციის მოთხოვნა — დაგვიტოვეთ ნომერი და დაგიკავშირდებით.