ავტორი: ირაკლი მანაგაძე

ფიზიკურმა პირმა საზღვარგარეთ ონლაინ შეძენილ სმარტფონს ქარხნული დეფექტი აღმოუჩინა — ბატარეისა და ეკრანის პრობლემა. მწარმოებელმა საგარანტიო შეცვლა დაადასტურა და დაბრუნების ნომერი მიანიჭა. მისივე ინსტრუქციით, დეფექტიანი აპარატი ჯერ უკან გაიგზავნა. მისი მიღების შემდეგ მწარმოებელმა შემცვლელი გამოგზავნა — უფრო ახალი მოდელი, რადგან ძველი მარაგში აღარ ჰქონდა. მწარმოებლის წერილებში ჯამი ნულს უდრიდა.

ამანათი საქართველოში შემოვიდა. მიმღების თქმით, ღირებულების დეკლარაციაში ნულის ჩაწერა სისტემამ არ მიიღო, ამიტომ სიმბოლური თანხა ჩაიწერა — დაახლოებით 96 ერთეული უცხოურ ვალუტაში. საბაჟო ფორმალობისას გამოვლინდა, რომ დეკლარირებული ღირებულება არასწორი იყო. ინვოისი არ წარდგენილა, ამიტომ ექსპერტიზა დაინიშნა, რომელმაც ტელეფონის ღირებულება დეკლარირებულზე თითქმის 16-ჯერ მეტად შეაფასა.

შედეგი: საბაჟო სამართალდარღვევის ოქმი და ჯარიმა 700 ლარზე მეტი — შემცირებული იმპორტის გადასახდელის ზუსტად 100%. ამას დაემატა თავად გადასახდელი და ექსპერტიზის მოსაკრებელი. საჩივარი შემოსავლების სამსახურმა არ დააკმაყოფილა. ფინანსთა სამინისტროსთან არსებულმა დავების განხილვის საბჭომაც უარი თქვა (2026 წლის ოქტომბერი).

რატომ ვერ დამტკიცდა „უფასო ჩანაცვლება“

მომჩივანი ამტკიცებდა, რომ ეს ახალი შესყიდვა კი არა, საგარანტიო გაცვლა იყო: ერთი აპარატი გავიდა, მეორე შემოვიდა, ტრანზაქციის ღირებულება კი ნულია. საბჭომ ეს არ გაიზიარა და გადამწყვეტი ერთი გარემოება გახდა: დეფექტიანი ტელეფონის რეექსპორტი არ გაფორმებულა.

საბაჟო კოდექსის 160-ე მუხლის მე-3 ნაწილი ასეთ შემთხვევას პირდაპირ ითვალისწინებს. თუ თავისუფალ მიმოქცევაში გაშვებულ საქონელს დეფექტი აქვს და ის მომწოდებელს უბრუნდება, ეს საქონელი შეიძლება რეექსპორტს დაექვემდებაროს. რადგან ეს გზა არ იქნა გამოყენებული, საბაჟოსთვის ვერ დადგინდა, რომ ამანათში უკვე შეძენილი და გაფორმებული ნივთის უფასო შემცვლელი იდო. მწარმოებელთან მიმოწერა ამ პროცედურას ვერ ჩაანაცვლებს.

დეკლარირების წესიც ცალსახაა. დეკლარანტი ვალდებულია, ინფორმაცია სწორად და სრულად ასახოს, დართული დოკუმენტი კი ნამდვილი და სწორი იყოს (საბაჟო კოდექსის 13-ე მუხლის მე-2 ნაწილი). ელექტრონული შესყიდვით შემოსული ამანათის ღირებულების დეკლარაცია ნასყიდობის დოკუმენტის, ანუ ინვოისის, საფუძველზე ივსება (№257 ბრძანების დანართი №8, მუხ. 31.2). ინვოისი დეკლარანტმა უნდა შეინახოს და საბაჟოს მოთხოვნისთანავე წარუდგინოს (მუხ. 31.3). დოკუმენტით დაუდასტურებელი, „სისტემისთვის“ ჩაწერილი თანხა არასწორი მონაცემი აღმოჩნდა.

რატომ 100% და არა 40%

ბევრს სმენია, რომ ფიზიკური პირისთვის საბაჟო ჯარიმა შემცირებულია. ეს მართალია, მაგრამ ამანათზე არ ვრცელდება:

• საბაჟო კოდექსის 167.1: დეკლარაციაში არასწორი მონაცემით იმპორტის გადასახდელის შემცირება — ჯარიმა შემცირებული თანხის 100%; განმეორებით — 200% (167.2).
• 167.3: ფიზიკური პირის 3 000 ლარამდე ღირებულების საქონელზე ჯარიმა 40%-ია — გარდა საფოსტო გზავნილით შემოტანილი საქონლისა.

ამანათით შემოსულ ტელეფონზე, მისი ღირებულების მიუხედავად, 100%-იანი ჯარიმა მოქმედებს.

კოდექსი ერთ დაცვასაც იძლევა (167.5): დარღვევად ითვლება მხოლოდ ისეთი მონაცემი, რომლის არასწორობა მტკიცებულებით დასტურდება. ეჭვი, რომელიც საბაჟო ღირებულების კორექტირების საფუძველი შეიძლება გახდეს, თავისთავად სამართალდარღვევა არ არის. ამ საქმეში მტკიცებულება ექსპერტიზა იყო.

საბჭომ ისიც გაიხსენა, რომ ფიზიკური პირის საფოსტო გზავნილით 300 ლარამდე ღირებულების, 30 კგ-მდე წონის, ეკონომიკური საქმიანობისთვის არგანკუთვნილი საქონლის იმპორტი (სასაქონლო ნომენკლატურის 28–97 ჯგუფები) იმპორტის გადასახადისგან თავისუფლდება (სსკ 199-ე მუხლის „დ.ვ“ ქვეპუნქტი). ექსპერტიზით დადგენილი ღირებულება ამ ზღვარს ბევრჯერ აღემატებოდა — მხოლოდ გადასახდელის სხვაობა 700 ლარს აჭარბებდა.

რა უნდა გაკეთდეს — ნაბიჯ-ნაბიჯ

1. დეფექტიანი ნივთის გაგზავნამდე — რეექსპორტი. №257 ბრძანების დანართი №16 („რეექსპორტის შესახებ“, მუხ. 1.3) დეფექტიანი საქონლის რეექსპორტს ოთხ პირობას უდგენს:

• საქონელი საქართველოში გამოყენებული და გადამუშავებული არ უნდა იყოს;
• საბაჟოს უნდა შეეძლოს მისი იდენტიფიცირება;
• რეექსპორტის დეკლარაციას უნდა ახლდეს თქვენი განცხადება დეფექტის შესახებ და მომწოდებლის წერილობითი თანხმობა დაბრუნებაზე. თუ ნივთი უშუალოდ მწარმოებლისგან იყიდეთ, მისი საგარანტიო წერილი ამ როლს შეიძლება ასრულებდეს;
• საქონელი თავისუფალ მიმოქცევაში გაშვებიდან 6 თვეში უნდა გავიდეს.

ამანათით გასატან საქონელზე რეექსპორტის დეკლარაციას ავსებს საბაჟო ორგანო ან საფოსტო გადამზიდავი, რომელიც გამგზავნს წარმოადგენს (დანართი №8, მუხ. 5.5). ამიტომ გაგზავნისას გადამზიდავს პირდაპირ უთხარით, რომ ეს რეექსპორტია, და დოკუმენტები გადაეცით.

რეექსპორტი ჯარიმისგან დაცვაზე მეტს იძლევა: დეფექტიანი საქონლის გაფორმებისას გადახდილი იმპორტის გადასახდელი დაბრუნებას ან მომავალ ვალდებულებებში ჩათვლას ექვემდებარება (საბაჟო კოდექსის 160.4.„ა“).

⚠️ თუ ტელეფონი თვეების განმავლობაში გამოიყენეთ ან 6 თვე უკვე გავიდა, ეს გზა შეიძლება აღარ იყოს ხელმისაწვდომი. მაშინ შემცვლელი ახალ იმპორტად ფასდება — და ამას მეორე ნაბიჯი ეხება.

2. შემცვლელის მიღებისას — არა პირობითი თანხა, არამედ საბაჟოს მიერ განსაზღვრული ღირებულება. თუ ინვოისი არ გაქვთ და ღირებულება დაუდგენელია, მიმღების მოთხოვნით საბაჟო ორგანოს შეუძლია ჩაატაროს ექსპერტიზა ან განსაზღვროს საქონლის საბაჟო ღირებულება (დანართი №8, მუხ. 31.6). გადასახდელს ამ შემთხვევაშიც გადაიხდით, მაგრამ დეკლარაციაში არასწორი მონაცემი — 167.1-ის ჯარიმის საფუძველი — არ გაჩნდება. პირობითი თანხის ჩაწერა კი სწორედ ამ საფუძველს ქმნის.

3. დოკუმენტები ერთ ადგილას. ინვოისი, საგარანტიო წერილი, დაბრუნების ნომერი, რეექსპორტის დეკლარაცია და გზავნილის ნომრები — საბაჟომ ნებისმიერი მათგანი შეიძლება მოითხოვოს.

პრაქტიკული დასკვნა

საგარანტიო შეცვლა მწარმოებლისთვის უფასოა, საბაჟოსთვის კი უფასოა მხოლოდ მაშინ, როცა ძველი ნივთის გასვლა რეექსპორტით არის გაფორმებული. სხვა შემთხვევაში შემცვლელი ახალი იმპორტია, ამანათზე კი დეკლარაციის შეცდომა შემცირებული გადასახდელის 100%-ით ჯარიმდება.

ამ და სხვა დავების დამუშავებული ანალიზი: ai.eaudit.ge/davebi.

📞 კონსულტაციისთვის დაგვიკავშირდით: +995 598 212 701 · info@eaudit.ge

წყაროები

• საქართველოს საბაჟო კოდექსი — მუხ. 13.2, 160.3–160.4, 167.1–167.3, 167.5 (matsne.gov.ge, დოკ. 4598501; 05.04.2023-ის რედაქცია, კანონი №2767).
• საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2019 წლის 29 აგვისტოს №257 ბრძანება „საქართველოს საბაჟო ტერიტორიაზე საქონლის გადაადგილებისა და გაფორმების შესახებ ინსტრუქციების დამტკიცების თაობაზე“ — დანართი №8, მუხ. 5.5, 31.2, 31.3, 31.6; დანართი №16, მუხ. 1.3 (infohub.rs.ge, მოქმედი კონსოლიდირებული ტექსტი).
• საქართველოს საგადასახადო კოდექსი — მუხ. 199, „დ.ვ“ ქვეპუნქტი (matsne.gov.ge, დოკ. 1043717; 17.12.2025-ის რედაქცია).
• საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს გადაწყვეტილება №27865/2/2026, 05.10.2026 (infohub.rs.ge).

გჭირდებათ საგადასახადო, საბუღალტრო ან იურიდიული კონსულტაცია? 👉 კონსულტაციის მოთხოვნა — დაგვიტოვეთ ნომერი და დაგიკავშირდებით.