ავტორი: ირაკლი მანაგაძე

საგადასახადო დავაში ერთ-ერთი ყველაზე სასურველი შედეგია, როცა ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭო შემოსავლების სამსახურის გადაწყვეტილებას აუქმებს და საქმეს ხელახლა განსახილველად აბრუნებს. ეს ჯერ საბოლოო მოგება არ არის, მაგრამ დარიცხვის ადმინისტრაციულ ეტაპზევე გადახედვის რეალური შანსია.

ამ შანსის დაკარგვა ერთი ნაბიჯითაა შესაძლებელი: თუ ხელახალი განხილვის დასრულებამდე იმავე საკითხზე სასამართლოს მიმართავთ, შემოსავლების სამსახური საჩივარს აღარ განიხილავს.

რაშია საკითხი

ახლახან გამოქვეყნებულ საქმეში კომპანიას შემოწმების შედეგად დღგ, ჯარიმა და საურავი დაერიცხა. შემოსავლების სამსახურმა საჩივარი არ დააკმაყოფილა. ფინანსთა სამინისტროსთან არსებულმა საბჭომ კი მომჩივნის არგუმენტებისა და მტკიცებულებების გათვალისწინებით მიიჩნია, რომ სადავო საკითხი დამატებით შესწავლას საჭიროებდა. სამსახურის გადაწყვეტილება ნაწილობრივ გაუქმდა და საჩივარი, მომჩივნის მონაწილეობით, ხელახლა განსახილველად დაბრუნდა.

სანამ შემოსავლების სამსახური საჩივარს ხელახლა განიხილავდა, კომპანიამ სასამართლოს მიმართა და იმავე საგადასახადო მოთხოვნის ბათილად ცნობა მოითხოვა. სასამართლომ სარჩელი წარმოებაში მიიღო. შემოსავლების სამსახურმა საჩივარი არსებითად აღარ განიხილა და განუხილველად დატოვა.

შედეგად, საბჭოს მიერ დავალებული ხელახალი ადმინისტრაციული განხილვა არსებითად აღარ შედგა. საჩივრის განუხილველად დატოვების ბრძანება თავადაც გასაჩივრებადია.

რას ამბობს კანონი

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 301-ე მუხლი ჩამოთვლის შემთხვევებს, როცა დავის განმხილველი ორგანო საჩივარს არ განიხილავს. ერთ-ერთია „ი“ ქვეპუნქტი:

„დავის განმხილველი ორგანო საჩივარს არ განიხილავს, თუ: … ი) მომჩივანმა იმავე დავის საგანზე მიმართა სასამართლოს;“

ნორმის მიზანი გასაგებია: ერთსა და იმავე საკითხზე ადმინისტრაციული ორგანო და სასამართლო ერთდროულად არ მსჯელობენ. გადამწყვეტი სიტყვებია „იმავე დავის საგანზე“.

რას ამბობს პრაქტიკა

301-ე მუხლის „ი“ ქვეპუნქტი დავების გამოქვეყნებულ გადაწყვეტილებებში არაერთხელ გამოიყენება. ორი მათგანი კარგად აჩვენებს, სად გადის ზღვარი:

• სარჩელი იმავე საგადასახადო მოთხოვნის წინააღმდეგ. ზემოთ აღწერილ საქმეში სარჩელიც და საჩივარიც ერთსა და იმავე საგადასახადო მოთხოვნას ეხებოდა. შემოსავლების სამსახურმა ეს იმავე დავის საგნად მიიჩნია და ხელახლა დაბრუნებული საჩივარი განუხილველად დატოვა.
• ხელახლა დაბრუნებული ნაწილი სასამართლოში არ გასაჩივრებულა. სხვა საქმეში საბჭომ საჩივრის ნაწილი ხელახლა განსახილველად დააბრუნა. შემოსავლების სამსახურმა ესეც 301-ე მუხლის „ი“ ქვეპუნქტით განუხილველად დატოვა, თუმცა საბჭომ ეს არამართლზომიერად მიიჩნია. საბჭო დაეყრდნო მოსარჩელის განცხადებას, რომ ხელახლა განსახილველად დაბრუნების ნაწილში გადაწყვეტილება სასამართლოში არ გაუსაჩივრებია. ამიტომ სამსახურს დაბრუნებულ ნაწილზე უნდა ემსჯელა.

ორივე გადაწყვეტილება ერთ მიმართულებას აჩვენებს: მთავარია, რა არის სასამართლოში გასაჩივრებული. სასამართლოში წასვლის ფაქტი თავისთავად ამას ვერ განსაზღვრავს.

პრაქტიკული დასკვნა

1. საბჭომ საქმე დააბრუნა? გადაწყვეტილება შეგნებულად მიიღეთ. ან ხელახალი ადმინისტრაციული განხილვის შედეგს ელოდებით, ან სასამართლოს მიმართავთ და იცით, რომ იმავე საკითხზე ხელახალი განხილვა შეწყდება.
2. სარჩელის ფარგლები ზუსტად განსაზღვრეთ. თუ საბჭოს გადაწყვეტილების ნაწილით ვერ დაკმაყოფილდით და მას სასამართლოში ასაჩივრებთ, სარჩელში მკაფიოდ ჩანდეს, რომ ხელახლა განსახილველად დაბრუნებულ ნაწილს არ ასაჩივრებთ. მთლიანი საგადასახადო მოთხოვნის ბათილობის მოთხოვნა იმავე დავის საგნად შეიძლება შეფასდეს.
3. ვადებს თვალი ადევნეთ. საბჭოს გადაწყვეტილების დაუკმაყოფილებელ ნაწილს სასამართლოში გადაწყვეტილებაში მითითებული ვადით ასაჩივრებენ. ამიტომ დილემა შეიძლება სწორედ მაშინ გაჩნდეს, როცა ხელახალი განხილვა ჯერ კიდევ მიმდინარეობს.

რისკები

• თუ სარჩელი მთელ საგადასახადო მოთხოვნას მოიცავს, ხელახლა დაბრუნებული ადმინისტრაციული განხილვა შეიძლება შეწყდეს და დარიცხვის გადახედვის შანსი დაიკარგოს.
• „იმავე დავის საგნის“ შეფასება კონკრეტულ სარჩელსა და საჩივარზეა დამოკიდებული. ზემოთ აღწერილი ორი საქმე ზოგად წესს არ ქმნის — ისინი აჩვენებს, რას აქცევს ყურადღებას ორგანო.

დათქმა

მასალა ზოგადი ხასიათისაა და ეყრდნობა დავის საჯარო გადაწყვეტილებებს და საგადასახადო კოდექსის მოქმედ რედაქციას. ის კონკრეტულ საქმეზე კონსულტაციას არ ანაცვლებს — ყოველი დავა ინდივიდუალურად ფასდება.

წყაროები

• საქართველოს საგადასახადო კოდექსი — 301-ე მუხლის „ი“ ქვეპუნქტი (მოქმედი რედაქცია, matsne.gov.ge)
• შემოსავლების სამსახურისა და ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს გამოქვეყნებული გადაწყვეტილებები (infohub.rs.ge)

საგადასახადო დავის ეტაპებს, ვადებს და მოთხოვნის სწორად ჩამოყალიბებას სიღრმისეულად ვარჩევთ კურსზე „კომპანიის საგადასახადო და ფინანსური ანალიზი ექსელში“: https://eaudit.ge/index.php?newsid=347

კონსულტაციისთვის: 598 21 27 01 (ტელ./WhatsApp/Viber) · info@eaudit.ge

გჭირდებათ საგადასახადო, საბუღალტრო ან იურიდიული კონსულტაცია? 👉 კონსულტაციის მოთხოვნა — დაგვიტოვეთ ნომერი და დაგიკავშირდებით.