ავტორი: ირაკლი მანაგაძე

წლის ბოლოს მაღაზიებში ინვენტარიზაციაა. თითქმის ყოველთვის ვლინდება დანაკლისი: რაღაც მოიპარეს, რაღაც დაზიანდა, რაღაც არასწორად გატარდა. ბუღალტრის პირველი კითხვაა, იბეგრება თუ არა ეს.

ღია თაროებიანი მაღაზიისთვის პასუხი ხშირად დადებითია: მცირე დანაკლისი, გარკვეულ ზღვრამდე, საგადასახადო მიზნებისთვის დანაკლისად საერთოდ არ განიხილება. ამ სტატიაში განვიხილავთ, ვის ეხება ეს წესი, როგორ ითვლება ზღვარი და სად უშვებენ შეცდომას.

რა არის სამართლებრივი საფუძველი

საგადასახადო კოდექსის 73-ე მუხლის მე-9 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, საგადასახადო ვალდებულების განსაზღვრისას საგადასახადო ორგანოს უფლება აქვს, მხედველობაში არ მიიღოს სამეურნეო ოპერაციები, რომლებსაც არ აქვს არსებითი ეკონომიკური გავლენა.

ამ ნორმის პრაქტიკული გამოყენებაა მაღაზიებში არასასურსათო საქონლის მცირე დანაკლისი. გარკვეულ ზღვრამდე ასეთი დანაკლისი არაარსებით დანაკარგად ითვლება და დაბეგვრის მიზნებისთვის დანაკლისად არ განიხილება.

ვის ეხება: „ღია საწყობის“ მაღაზია

წესი ვრცელდება მაღაზიაზე (მარკეტი, სუპერმარკეტი, ჰიპერმარკეტი), სადაც არასასურსათო საქონელი იყიდება „ღია საწყობის“ პრინციპით. ოთხივე პირობა ერთად უნდა სრულდებოდეს:

1. იდენტიფიცირებულია მომხმარებელთა შესასვლელ-გასასვლელი;
2. საქონელი განთავსებულია მომხმარებლისთვის ხელმისაწვდომ ადგილას: თაროებზე, დახლებზე და სხვა სათავსოებში;
3. მომხმარებელი საქონელს თავად ირჩევს ან მოლარე-კონსულტანტის დახმარებით;
4. შეძენა და რეალიზაცია შტრიხკოდებით და პროგრამით აღირიცხება, ისე, რომ ჩანს როგორც თვითღირებულება, ისე რეალიზაციიდან მიღებული თანხა.

თუ საქონელი დახლს მიღმაა და მას მხოლოდ გამყიდველი გაწვდით, ან აღრიცხვა შტრიხკოდებით არ ხდება, წესი არ გამოიყენება.

რომელ საქონელზე არ ვრცელდება

„არასასურსათო საქონელში“ არ შედის:

• სურსათი (მასზე ცალკე წესი მოქმედებს);
• აქციზური საქონელი, ღვინო და მარკირებას დაქვემდებარებული სასმელები;
• ფარმაცევტული პროდუქტი და საკვები დანამატები;
• ნებისმიერი დანიშნულების ტექნიკა, მოწყობილობა, ინვენტარი, ავეჯი და ტექსტილი;
• ტანსაცმელი, ფეხსაცმელი, სამოსი და აქსესუარები;
• კოსმეტიკა და პარფიუმერია.

ფაქტობრივად, წესი ეხება ჰიგიენის საშუალებებს, საყოფაცხოვრებო ქიმიას, სარეცხ საშუალებებს, ჭურჭელს, საკანცელარიო ნივთებს, სათამაშოებს, სუვენირებს და მსგავს ყოველდღიურ საქონელს.

როგორ ითვლება ზღვარი

არაარსებითი დანაკარგის ზღვარი არის წინა კალენდარული წლის განმავლობაში მაღაზიებიდან რეალიზებული არასასურსათო საქონლის ღირებულების (დღგ-ის გარეშე) 0,5%. ამ თანხაში ითვლება დანაკლისად დაბეგრილი საქონელიც.

ზღვარი მოქმედებს მიმდინარე წლის განმავლობაში გამოვლენილი ყველა დანაკლისის ჯამზე და მხოლოდ არასასურსათო საქონლის დანაკლისზე.

მაგალითი

გასულ წელს მაღაზიების ქსელმა 900 000 ლარის (დღგ-ის გარეშე) ჰიგიენის საშუალებები და საყოფაცხოვრებო ქიმია გაყიდა. მიმდინარე წლის ზღვარი არის 900 000 × 0,5% = 4 500 ლარი.

დეკემბრის ინვენტარიზაციით გამოვლინდა:

• საყოფაცხოვრებო ქიმიის დანაკლისი — 3 000 ლარი;
• საყოფაცხოვრებო ტექნიკის დანაკლისი — 1 200 ლარი.

ქიმიის 3 000 ლარი ზღვარში ჯდება და დანაკლისად არ განიხილება. ტექნიკის 1 200 ლარი კი იბეგრება, რადგან ტექნიკა წესიდან გამორიცხულია და ზღვარზე არ ვრცელდება, მიუხედავად იმისა, რომ ზღვარში 1 500 ლარი ჯერ კიდევ რჩება.

ახალი ბიზნესი

თუ წინა სრული წელი არ გაქვთ (მაგალითად, წლის შუაში დარეგისტრირდით), ზღვარი პირველი სრული წლის ბოლომდე ყოველთვიურად ითვლება. საფუძველია რეგისტრაციიდან დანაკლისის გამოვლენის თვის ჩათვლით რეალიზებული არასასურსათო საქონლის 0,5%, შემცირებული წინა თვეებში უკვე გამოყენებული ზღვრით.

წლის ბოლოს გადაანგარიშება: 10%-ის წესი

ზღვარი წინა წლის მონაცემით ითვლება, ამიტომ წლის ბოლოს მოწმდება, რამდენად შეიცვალა არასასურსათო საქონლის რეალიზაცია:

• თუ გაიზარდა 10%-ით ან მეტით, ზღვარი მიმდინარე წლის ბრუნვით ითვლება და გაზრდილ ზღვარში მოხვედრილი, უკვე დაბეგრილი დანაკლისი მცირდება შესაბამისი თვეების დეკლარაციების დაზუსტებით;
• თუ შემცირდა 10%-ით ან მეტით, ზღვარი მცირდება და ზღვარს გარეთ დარჩენილი, ჯერ დაუბეგრავი დანაკლისი დეკემბრის დეკლარაციებში აისახება.

თუ ცვლილება 10%-ზე ნაკლებია, გადაანგარიშება არ ხდება, მაშინაც კი, როცა ახალი ბრუნვით ზღვარი ოდნავ მეტი გამოვიდოდა.

ანუ კარგი წლის შემდეგ დაბეგრილი დანაკლისის ნაწილი შეიძლება დაგიბრუნდეთ, ცუდი წლის შემდეგ კი დეკემბერში დამატებითი დაბეგვრა შეიძლება დადგეს. ამიტომ წლიური ბრუნვის შედარება დეკემბრის დეკლარაციამდე უნდა გააკეთოთ.

ხაფანგები

1. ქურდი თუ ცნობილია, წესი არ მუშაობს

წესი ეხება დანაკლისს, რომლის ქურდობის ან უკანონო მოხმარების განმახორციელებელი პირი იდენტიფიცირებული არ არის. თუ ზიანი ან კომპენსაცია ვინმეს დაეკისრა, მაგალითად თანამშრომელს, ამ დანაკლისზე წესი არ გამოიყენება.

2. საბითუმო გაყიდვა „ღია საწყობიდან“

თუ იმავე შენობიდან საბითუმოდაც ყიდით, საბითუმო საქონელი „ღია საწყობში“ არ უნდა შედიოდეს. სხვა შემთხვევაში საბითუმო და საცალო ნაკადები ერთმანეთში აირევა.

3. დღგ-ით დასაბეგრი და გათავისუფლებული საქონელი ერთად

თუ დანაკლისში ორივე სახის საქონელია, ზღვარში პირველ რიგში დღგ-ით დასაბეგრი საქონელი ითვლება. ეს რიგითობა წლიური გადაანგარიშებისასაც ნარჩუნდება.

4. ზღვარი კატეგორიაზეა და არა მთლიან ბრუნვაზე

0,5% ითვლება მხოლოდ არასასურსათო საქონლის რეალიზაციიდან, სურსათის, ტექნიკის და სხვა გამორიცხული საქონლის ბრუნვის გარეშე. თუ ზღვარს მთლიანი შემოსავლიდან დაითვლით, ის გაზრდილი გამოგივათ და დაბეგვრას დაუსაბუთებლად აარიდებთ.

პრაქტიკული დასკვნა

• შეამოწმეთ, აკმაყოფილებს თუ არა მაღაზია „ღია საწყობის“ ოთხივე პირობას, განსაკუთრებით შტრიხკოდით აღრიცხვას.
• ინვენტარიზაციის შედეგები საქონლის კატეგორიებად დაყავით: არასასურსათო (წესის ქვეშ), სურსათი და გამორიცხული საქონელი.
• ზღვარი დაითვალეთ წინა წლის არასასურსათო რეალიზაციიდან (დღგ-ის გარეშე) × 0,5%.
• დეკემბრის დეკლარაციამდე შეადარეთ წლიური ბრუნვა: ±10% ცვლილება გადაანგარიშებას იწვევს.
• თუ დანაკლისზე პასუხისმგებელი პირი დადგენილია ან კომპენსაცია დაეკისრა, წესს ნუ გამოიყენებთ.

საფუძველი: საგადასახადო კოდექსის 73-ე მუხლის მე-9 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტი; შემოსავლების სამსახურის უფროსის 2022 წლის 13 ოქტომბრის №26094 ბრძანებით დამტკიცებული მეთოდური მითითება „სავაჭრო ობიექტებში გამოვლენილი არასასურსათო საქონლის არაარსებითი დანაკარგების დანაკლისად განუხილველობის შესახებ“. მითითება 2022 წლის 1 იანვრიდან გამოვლენილ დანაკლისებზე ვრცელდება.

ინვენტარიზაცია წინაა და არ ხართ დარწმუნებული, რომელი დანაკლისი იბეგრება? 📞 საგადასახადო კონსულტაცია და ინვენტარიზაციის შედეგების ანალიზი: 598 21 27 01

გჭირდებათ საგადასახადო, საბუღალტრო ან იურიდიული კონსულტაცია? 👉 კონსულტაციის მოთხოვნა — დაგვიტოვეთ ნომერი და დაგიკავშირდებით.