არაპირდაპირი მეთოდით დარიცხვა: რომელი არგუმენტი ეხმარება გადამხდელს
ავტორი: ირაკლი მანაგაძე
არაპირდაპირი მეთოდი საგადასახადო შემოწმების ერთ-ერთი ყველაზე სადავო ინსტრუმენტია: ორგანო ბრუნვას ან შემოსავალს დოკუმენტებიდან კი არა, ფასნამატის, საბაზრო ფასის, მსგავსი საწარმოს მონაცემების ან აქტივების ზრდის მიხედვით ითვლის. ამ სტატიაში განვიხილავთ, რას ამბობს საგადასახადო კოდექსი, და დავების პრაქტიკის მიხედვით — რა ეხმარება გადამხდელს ასეთ დავაში.
რას ამბობს საგადასახადო კოდექსი
საგადასახადო კოდექსის 73-ე მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად, საგადასახადო ორგანოს უფლება აქვს, პირის საგადასახადო ვალდებულებები განსაზღვროს არაპირდაპირი მეთოდების გამოყენებით — აქტივების სიდიდის, საოპერაციო შემოსავლებისა და ხარჯების, სხვა საგადასახადო პერიოდის ან სხვა ამგვარი გადამხდელის მონაცემებთან შედარების და სხვა მსგავსი ინფორმაციის ანალიზის საფუძველზე. ამის საფუძვლებია:
„ა“ ქვეპუნქტი: პირს არ აქვს სააღრიცხვო დოკუმენტაცია, ან სააღრიცხვო დოკუმენტაციით შეუძლებელია დაბეგვრის ობიექტის დადგენა;
„ბ“ ქვეპუნქტი: ერთზე მეტი შემდეგი პირობა — აქტივების დაუსაბუთებელი ზრდა; ხარჯი, რომელიც დეკლარირებულ შემოსავალს აჭარბებს; შესამოწმებელ პერიოდში გამოვლენილი ორი ან მეტი სამართალდარღვევა; არსებითი სხვაობა დეკლარირებულ და მიმდინარე კონტროლით დაფიქსირებულ მონაცემებს შორის.
რას აჩვენებს პრაქტიკა
ჩვენ მიერ დამუშავებული 70 გადაწყვეტილებიდან (მათი უმეტესობა 2026 წლისაა) 5 გადამხდელის სასარგებლოდ დასრულდა, 48 — ნაწილობრივ, 17 — უარით. „ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა“ ამ თემაზე, როგორც წესი, ნიშნავს, რომ საქმე ხელახლა შესწავლისთვის დაბრუნდა; თანხის შემცირება ამ ეტაპზე ჯერ უცნობია.
ქვემოთ მოცემული დასკვნები ერთ საქმეს არ ეყრდნობა — თითოეული რამდენიმე დავაში მეორდება.
