ავტორი: ირაკლი მანაგაძე

საგადასახადო შემოწმების შემდეგ ხშირად ასეთი დარიცხვა ვხედავთ: სალაროში ნაშთი, რომლის წყარო და გამოყენება ახსნილი არ არის, დებიტორული დავალიანება, რომელიც წლების განმავლობაში არ იცვლება, ან დირექტორისთვის გაცემული სესხი — დირექტორის ხელფასად ფასდება. ამ თანხაზე ერიცხება წყაროსთან დაუკავებელი საშემოსავლო გადასახადი, ჯარიმა და საურავი.

ამ სტატიაში განვიხილავთ, რას ამბობს საგადასახადო კოდექსი, და ანონიმიზებული დავების პრაქტიკის მიხედვით — რა შემთხვევაში შეიძლება ასეთ თანხას სხვა კვალიფიკაცია მიეცეს.

რას ამბობს საგადასახადო კოდექსი

• 73-ე მუხლის მე-9 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტი: საგადასახადო ორგანოს უფლება აქვს, სამეურნეო ოპერაციის ფორმისა და შინაარსის გათვალისწინებით შეცვალოს მისი კვალიფიკაცია, თუ ოპერაციის ფორმა არ შეესაბამება მის შინაარსს.
• 101-ე მუხლის პირველი ნაწილი: ხელფასის სახით მიღებულ შემოსავლებს განეკუთვნება ფიზიკური პირის მიერ დაქირავებით მუშაობის შედეგად მიღებული ნებისმიერი საზღაური ან სარგებელი.
• 154-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტი: გადახდის წყაროსთან გადასახადის დაკავება ევალება პირს, რომელიც დაქირავებულს ხელფასს უხდის.

ამ ნორმებიდან გამომდინარე, დავის მთავარი კითხვა ფაქტობრივია: დარჩა თანხა კომპანიის საქმიანობაში, თუ ის დირექტორის პირად განკარგვაში გადავიდა? სხვა კვალიფიკაცია მხოლოდ მაშინ შესაძლებელია, როცა პირველი ვერსია დოკუმენტებით დასტურდება.

რას აჩვენებს პრაქტიკა

ჩვენ მიერ დამუშავებული 78 გადაწყვეტილებიდან (მათი უმეტესობა 2026 წლისაა) 12 გადამხდელის სასარგებლოდ დასრულდა, 50 — ნაწილობრივ, 15 — უარით, 1 — შერეული შედეგით. ამ თემაზე „ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა“ ხშირად ნიშნავს, რომ საქმე ხელახლა შესწავლისთვის დაბრუნდა. ეს თანხის შემცირება ჯერ არ არის, და ზოგჯერ მომდევნო ეტაპზე ისევ უარით მთავრდება.

ქვემოთ მოცემული დასკვნები ერთ საქმეს არ ეყრდნობა — თითოეული რამდენიმე დავაში მეორდება.

რომელი მტკიცებულება ცვლის კვალიფიკაციას

1. დოკუმენტების უწყვეტი ჯაჭვი კონკრეტულ ნაშთზე. ყველაზე ძლიერი პოზიცია ისეთია, სადაც თანხის ყოველი ნაბიჯი დოკუმენტით დასტურდება: ნაშთი → ბანკში შეტანა → ვალუტის შეძენა ან გადარიცხვა → კონკრეტული ვალდებულების დაფარვა. იგივე წესი ვრცელდება დებიტორულ დავალიანებაზე: მოთხოვნის შემდეგ დაფარვა ხელფასის კვალიფიკაციას გამორიცხავს, თუ დოკუმენტებით ჩანს, რომ სწორედ ეს დაფარვა ეხება ამ მოთხოვნას.

2. სესხის შემთხვევაში — სამი მტკიცებულება ერთად. საჭიროა თარიღიანი წერილობითი ხელშეკრულება, თანხის გაცემისა და დაბრუნების საბანკო ამონაწერი და მხარეთა ურთიერთდამოუკიდებლობა. ცალ-ცალკე ეს მტკიცებულებები საკმარისი არ არის; ერთად ისინი სესხის რეალურობას ადასტურებენ.

3. დასაბეგრი ბაზის გადაანგარიშება. თუ თანხა ბანკის მეშვეობით დაბრუნდა, ან ავანსის სანაცვლოდ საქონელი რეალურად მიღებულ იქნა, საბანკო ამონაწერი ან საქონლის მიღების დოკუმენტი ამ ნაწილს ბაზიდან გამორიცხავს.

რა არ ცვლის კვალიფიკაციას

1. ზოგადი ახსნა. „ეს ბიზნესის ხარჯი იყო“, „პანდემიის გამო ასე მოხდა“, „კონტრაგენტთან სავაჭრო ურთიერთობა გვაქვს“ — ხარჯების ჩამონათვალი ან ურთიერთობის აღწერა პირველადი დოკუმენტების გარეშე თანხას ხელფასად ტოვებს.

2. ცალკეული დოკუმენტი. ხელშეკრულება ან სალაროს ორდერი, თუ მას ფულის რეალური მოძრაობა არ ადასტურებს, კვალიფიკაციას არ ცვლის. შედეგს იძლევა ფულადი ნაკადის სრული აღდგენა.

3. ხელახლა შესწავლის ეტაპზე დოკუმენტების წარუდგენლობა. საქმის ხელახლა შესწავლისთვის დაბრუნება მხოლოდ შესაძლებლობაა. თუ მოთხოვნილი დოკუმენტები გადაანგარიშებამდე არ წარდგინდა, მომდევნო ეტაპზე დარიცხვა უცვლელი რჩება — მაშინაც კი, როცა საჩივარი ორჯერ ზედიზედ ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა.

სანქციისგან გათავისუფლება და საჩივრის ფარგლები

საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის მე-7 ნაწილი საგადასახადო ორგანოს, დავის განმხილველ ორგანოს ან სასამართლოს უფლებას აძლევს, კეთილსინდისიერი გადამხდელი სანქციისგან გაათავისუფლოს, თუ სამართალდარღვევა გამოწვეულია მისი შეცდომით ან არცოდნით. ეს ორგანოს უფლებაა, არა ვალდებულება. პრაქტიკაში ასეთი მოთხოვნა შედეგს იძლევა, როცა ის თითოეულ გადასახადზე და ფაქტზე ცალკე დასაბუთებულია და პირველივე საჩივარში დაყენებულია. მომდევნო ეტაპზე პირველად დამატებული მოთხოვნა შეიძლება განუხილველი დარჩეს.

პრაქტიკული რჩევები

• სალაროს ნაშთი ყოველ თვე შეაჯერეთ ბანკთან ან კონკრეტულ ვალდებულებასთან. ნაშთი, რომლის წყარო და გამოყენება ახსნილი არ არის, ხელფასად კვალიფიკაციის პირველი რისკია.
• დირექტორისთვის სესხის გაცემისას გააფორმეთ თარიღიანი ხელშეკრულება, თანხა გაეცით და დაიბრუნეთ ბანკის მეშვეობით; ამ ოპერაციებზე ნაღდი ანგარიშსწორებას ნუ გამოიყენებთ.
• დებიტორული დავალიანება, რომელიც დიდი ხანია არ იცვლება, ან დაფარვით უნდა დასრულდეს, ან ბუღალტრულ აღრიცხვაში სწორად უნდა აისახოს. ურთიერთშედარების აქტი ფაქტობრივ დაფარვას არ ჩაანაცვლებს.
• ხელახლა შესწავლის ეტაპზე მოთხოვნილი დოკუმენტები ვადაზე წარადგინეთ, და წარდგენის ფაქტი წერილობით დააფიქსირეთ.

წყაროები

• საქართველოს საგადასახადო კოდექსი, მუხლი 73 (ნაწილი 9, „ბ“ ქვეპუნქტი), მუხლი 101 (ნაწილი 1), მუხლი 154 (ნაწილი 1, „ა“ ქვეპუნქტი), მუხლი 269 (ნაწილი 7) — მოქმედი რედაქცია.
• Elite Audit-ის ანონიმიზებული დავების ბარათები (78 გადაწყვეტილება, 17.09.2026-ის დათვლა). ეთიკისა და კონფიდენციალურობის მიზეზით კონკრეტული საქმეები არ მოვიყვანთ.

ეს სტატია ანონიმიზებული პრაქტიკის ზოგადი შეჯამებაა და კონკრეტული საქმის ინდივიდუალურ ანალიზს არ ჩაანაცვლებს. 📞 ხელფასად კვალიფიკაციის შემოწმება და გასაჩივრება: 598 21 27 01