აზარტული ინდუსტრია ბუღალტრის თვალში ხშირად ერთ დიდ ბლოკად გამოიყურება: „სათამაშო ბიზნესია, ესე იგი სპეციალური წესებით იბეგრება“. პრაქტიკა კი სულ სხვას გვიჩვენებს. ამ ინდუსტრიაში მუშაობს კომპანიების მთელი ჯაჭვი — სტუდიები, პლატფორმების დისტრიბუტორები, პროგრამული უზრუნველყოფის მიმწოდებლები — და მათი უმეტესობა თამაშობის ორგანიზატორი არ არის. ეს კი ცვლის სამივე მთავარ გადასახადს: მოგებას, დღგ-ს და სათამაშო ბიზნესის მოსაკრებელს.

განსაკუთრებით საყურადღებოა ერთი გარემოება: ბევრ ასეთ კომპანიას აქვს ნებართვა — აზარტული ან/და მომგებიანი თამაშების მიწოდების ნებართვა („ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ“ კანონის მუხ. 24, პ. 37²). სწორედ ეს ქმნის მთავარ ილუზიას: ნებართვის მფლობელს ჰგონია, რომ ავტომატურად ხვდება სათამაშო ბიზნესის სპეციალურ რეჟიმში. არა — ნებართვა მას რეგულირებულ სუბიექტად ხდის, თამაშობის ორგანიზატორად კი არა.

ქვემოთ სამი რეალური ქეისია, რომლებზეც შემოსავლების სამსახურმა პოზიცია დააფიქსირა. სამივეში პასუხი ერთსა და იმავე კითხვაზე დგას: ვინ იღებს ფსონს და ვინ გასცემს მოგებას.

ჯერ ხაზი: სად მთავრდება „ორგანიზატორი“

საგადასახადო კოდექსი სპეციალურ დაბეგვრის ობიექტს სუბიექტზე კრავს, არა ინდუსტრიაზე:

სსკ, მუხლი 97, ნაწილი 9¹: „სათამაშო აპარატების სალონის მოწყობის ან/და სისტემურ-ელექტრონული ფორმით აზარტული თამაშობების ორგანიზების შემთხვევაში აღნიშნული საქმიანობის ნაწილში პირის მოგების გადასახადით დაბეგვრის ობიექტია მოთამაშეებისგან მიღებულ ფსონებსა და მოთამაშეებზე გაცემულ მოგებას შორის სხვაობა.“

ვინ არის ორგანიზატორი, კოდექსი თავად არ განმარტავს — ტერმინი დარგობრივი კანონიდან აიღება. „ლატარიების, აზარტული და მომგებიანი თამაშობების მოწყობის შესახებ“ კანონის მუხ. 3-ის „პ“ ქვეპუნქტით თამაშობის ორგანიზატორი ნებართვის მფლობელია — მოწყობის, სისტემურ-ელექტრონული ფორმით ორგანიზების ან (2026 წლის 3 ივლისიდან) საერთაშორისო ორგანიზების ნებართვისა.

მის გვერდით კანონს სულ სხვა სუბიექტი ჰყავს: თამაშების მიმწოდებელი (მუხ. 3, „ძ“) — პირი, რომელიც მუხ. 3-ის „ც“ ქვეპუნქტის მიხედვით არსებით პროდუქციას ან მომსახურებას აწვდის თამაშობის ორგანიზატორს ან/და საქართველოს ტერიტორიის ფარგლებს გარეთ პირს.

გამყოფი ხაზი ფაქტობრივია და მარტივად შესამოწმებელი: იღებ თუ არა ფსონს მოთამაშისგან, კისრულობ თუ არა რისკს და გასცემ თუ არა მოგებას. თუ სამივეზე პასუხი უარყოფითია, სსკ 97.9¹ შენზე არ ვრცელდება და რჩება ზოგადი, „ესტონური“ რეჟიმი — სსკ 97.1.

რას ამბობს პრაქტიკა: სამი ქეისი, სამი შედეგი

1. ლაივ-სტუდია, რომელიც უცხოელ ორგანიზატორს ემსახურება

ქართულ კომპანიას აქვს თამაშების მიწოდების ნებართვა და დახურული ლაივ-სტუდია: მაგიდები, დილერები, კამერები, სერვერები. სტუდიაში მოთამაშეები არ შედიან — იქიდან მხოლოდ ტრანსლაცია მიდის უცხოეთში დაფუძნებულ ორგანიზატორთან, რომელიც თამაშობებს სისტემურ-ელექტრონული ფორმით აწყობს. ფსონს იღებს ორგანიზატორი, რისკს იღებს ორგანიზატორი, მოგებას გასცემს ორგანიზატორი; დილერი მისი სახელით და მისი ხარჯით მოქმედებს.

მოგება: კომპანია მიმწოდებელია, არა ორგანიზატორი — სპეციალური ობიექტი არ ვრცელდება და დაბეგვრა ხდება სსკ 97.1-ით.

დღგ: აქ ყველაზე საინტერესო ნაწილია. სსკ 162¹.2-ით მომსახურების მიმღები (გარდა არამეწარმე ფიზიკური პირისა) ყოველთვის დასაბეგრ პირად ითვლება, ხოლო 162¹.3.„ა“-ით გაწევის ადგილი მიმღების დაფუძნების ადგილია. მიმღები უცხოეთშია და საქართველოში ფიქსირებული დაწესებულება არ აქვს — ე.ი. ოპერაცია საქართველოში გაწეულად არ ითვლება და დღგ არ ერიცხება.

და ახლა ის, რაც ყველაზე ხშირად ეშლებათ: ეს გათავისუფლება არ არის. სსკ 175.2.„ა“ დამოუკიდებელ საფუძველს იძლევა ჩათვლისთვის, როცა შენაძენი „საქართველოს ტერიტორიის გარეთ მომსახურების გაწევისთვის“ გამოიყენება. სტუდიის აღჭურვილობაზე, ინტერნეტზე, იჯარაზე გადახდილი დღგ სრულად იჭრება.

2. თამაშების ლიცენზიების დისტრიბუცია ქართულ ორგანიზატორებზე

მეორე კომპანია არარეზიდენტებისგან იღებს ონლაინ თამაშების ექსკლუზიური დისტრიბუციის უფლებას და ამ ლიცენზიებს საქართველოში რეგისტრირებულ სათამაშო კომპანიებს აწვდის. კითხვა: ხომ არ ხვდება ეს დღგ-ის შეღავათში?

სსკ, მუხლი 171, ნაწილი 1, ქვეპუნქტი „ბ“: გათავისუფლებულია „ლატარიებით, აზარტული და მომგებიანი თამაშობებით მომსახურების გაწევა, გარდა ამ კოდექსის 172-ე მუხლის მე-4 ნაწილის „ს“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული მომსახურებისა".

პასუხი უარყოფითია და დასაბუთება მეთოდურად ღირებულია. ორგანომ ჯერ შეღავათის მიზანი დაადგინა: მუხ. 170-ის შეღავათებისგან განსხვავებით, 171.1.„ბ“ დარგის წახალისებას არ ისახავს — ის პრაქტიკული საჭიროებით შემოვიდა, რადგან ამ ოპერაციებზე დღგ-ის დასაბეგრი ბაზის გამოანგარიშება ტექნიკურად რთულია. სწორედ ამ მიზნით უნდა შემოიფარგლოს მისი არეალი: შეღავათი ფარავს მხოლოდ ორგანიზატორი → მოთამაშე ღერძს, სადაც მოთამაშე დებს ფსონს და ორგანიზატორი კისრულობს მოგების გადახდას. მიმწოდებელი → ორგანიზატორი ღერძი (B2B) შეღავათში არ ჯდება.

ლიცენზია არამატერიალური ქონებაა, მისი გადაცემა სსკ 160¹.1.„ა“-ით მომსახურების გაწევაა, ხოლო სსკ 159.1.„ბ“-ით ეს დასაბეგრი ოპერაციაა — ოპერაცია დღგ-ით იბეგრება.

და ეს გადამხდელისთვის კარგი ამბავია. სსკ 169.2-ით 171-ე მუხლის შეღავათი ჩათვლის უფლების გარეშეა — მისი გავრცელება კომპანიას უკვე მიღებულ ჩათვლებს დაუყენებდა ეჭვქვეშ. B2B ჯაჭვში დარიცხული დღგ კი ნეიტრალურია.

3. სოციალური კაზინო: ნებართვაც კი არ სჭირდება

მესამე კომპანია ონლაინ სოციალურ კაზინოს გეგმავს: მომხმარებელი პირობით მონეტებს ყიდულობს, თამაშობს ემოციისთვის, მაგრამ არც შეძენილი ფუნქციონალი და არც მოგება უკან ფულში ვერ კონვერტირდება — ეს პირდაპირ წერია მომხმარებელთან შეთანხმებაში.

დარგობრივი კანონის მუხ. 3-ის „ა“ ქვეპუნქტით აზარტულ თამაშობას ორი კუმულაციური ნიშანი აქვს: შედეგი შემთხვევითობაზეა დამოკიდებული და მონაწილეობა ფულადი მოგების შესაძლებლობას იძლევა. მეორე ნიშნის მოხსნა საკმარისია — სიმულატორები აზარტულ თამაშობად აღარ ითვლება. შაში, ჭადრაკი და ნარდი კი კანონის მუხ. 4-ით ისედაც არ მიეკუთვნება ამ კატეგორიას (შემთხვევითობის ელემენტი არ არის, მიზანი უნარის ტესტირებაა). შედეგი: მუხ. 5.1-ის სანებართვო ვალდებულება არ წარმოიშობა და, რაკი სათამაშო ბიზნესის მოსაკრებელი სწორედ ნებართვით რეგულირებულ საქმიანობას მიჰყვება („სათამაშო ბიზნესის მოსაკრებლის შესახებ“ კანონის მუხ. 3.1), მოსაკრებელიც არ ჩნდება.

ყველაზე საინტერესო კი ის არის, რომ ამავე პროექტში ლაივ-სტუდიაც შედიოდა — იგივე, რაც პირველ ქეისში. და პასუხი სხვა იყო: ნებართვა არ სჭირდება. ორი დამოუკიდებელი საყრდენით: პლატფორმა თამაშობის ორგანიზებას არ გულისხმობს, ამიტომ სტრიმი მუხ. 3-ის „წ“ ქვეპუნქტის არსებით პროდუქციად არ იქმნება; და დამატებით — სტრიმი არც ორგანიზატორს და არც საზღვარგარეთ მყოფ პირს არ მიეწოდება, ე.ი. მუხ. 3 „ც“-ის მიწოდების ნიშანიც არ სრულდება.

გამოიტანე დასკვნა: ერთი და იგივე პროდუქტი — ლაივ-სტრიმი, სადაც დილერი რეალური კაზინოს იდენტურად ატარებს თამაშს. განსხვავება მხოლოდ იმაშია, ვის მიეწოდება.

რა შეიცვალა 2026 წლის 3 ივლისიდან

2026 წლის 25 ივნისის ორმა კანონმა (№1822-Vმს-XIმპ და №1825-Vმს-XIმპ, ძალაშია გამოქვეყნებისთანავე — 3 ივლისიდან) ინდუსტრიაში ახალი ნებართვის კატეგორია შემოიტანა: სისტემურ-ელექტრონული ფორმით საერთაშორისო ორგანიზება — თამაშობა, სადაც მონაწილეობა საქართველოს მოქალაქეებისთვის დაშვებული არ არის.

ორი შედეგი, რომელიც ბუღალტერმა უნდა იცოდეს:

1. „ორგანიზატორის“ განმარტება გაფართოვდა — მუხ. 3-ის „პ“ ქვეპუნქტში ახლა საერთაშორისო ორგანიზების ნებართვის მფლობელიც შედის.
2. სათამაშო ბიზნესის მოსაკრებლიდან ეს ნებართვები ამოღებულია — მოსაკრებლის კანონის მუხ. 3.1 ახლა პირდაპირ გამორიცხავს სამივე საერთაშორისო ნებართვის მფლობელს (და იმ ონლაინ ნებართვის მფლობელებს, რომელთა ნებართვაც სამორინის ან სალონის მოწყობის ნებართვის საფუძველზე არ არის მიღებული).

ხაზი გადაიწია, ტესტი კი უცვლელი დარჩა: ფსონი და მოგება.

პრაქტიკული დასკვნა

ორშაბათს, სანამ დეკლარაციას შეავსებ, გაიარე ოთხი კითხვა:

1. იღებ ფსონს მოთამაშისგან? თუ არა — სსკ 97.9¹ არ გეხება, მოქმედებს 97.1.
2. ვის აწვდი პროდუქტს? ორგანიზატორს ან უცხოეთში მყოფ პირს — ეს თამაშების მიწოდებაა და ნებართვას მოითხოვს; საკუთარ, არასაზარტულ პლატფორმას — არა.
3. სად არის დაფუძნებული მიმღები? უცხოეთში და საქართველოში ფიქსირებული დაწესებულების გარეშე — დღგ არ ერიცხება (162¹.3.„ა“), მაგრამ ჩათვლა რჩება (175.2.„ა“). დარწმუნდი, რომ ეს დაშვება ყოველ კლიენტზე ცალკე მოწმდება.
4. დღგ-ის შეღავათს ითხოვ თუ გერიდება? 171.1.„ბ“ ჩათვლის უფლების გარეშეა (169.2). B2B ჯაჭვში დაბეგვრა ხშირად უფრო მომგებიანია, ვიდრე შეღავათი.

რისკები

• ფიქსირებული დაწესებულება. მთელი დღგ-ის კონსტრუქცია ერთ დაშვებაზე დგას — უცხოელ მიმღებს საქართველოში ფიქსირებული დაწესებულება არ აქვს. თუ კონკრეტულ კლიენტს ასეთი აღმოაჩნდა, გაწევის ადგილი საქართველო ხდება და დღგ დაერიცხება.
• მოდელის ცვლილება. როგორც კი კომპანია დაიწყებს ფსონის მიღებას ან მოგების გაცემას, ავტომატურად გადადის სსკ 97.9¹-ის რეჟიმში. B2C ელემენტის გაჩენა — პირდაპირი სახელშეკრულებო ურთიერთობა მოთამაშესთან — მთელ კვალიფიკაციას ცვლის.
• უკუკონვერტაციის ნებისმიერი არხი. სოციალური კაზინოს დასკვნა მთლიანად ეყრდნობა იმას, რომ მოგება ფულში ვერ გადაიცვლება. გვერდითი გამოტანის არხი — მეორეული ბაზარი, ჩუქების ფუნქცია, პარტნიორთან გადაცვლა — დასკვნას ანულებს.
• რედაქციის სისწრაფე. სათამაშო ბიზნესის რეგულირება ხშირად იცვლება: მხოლოდ 2026 წლის ივლისში ორი კანონი ამოქმედდა. ყოველი დასკვნის წინ შეამოწმე ნორმის მოქმედი რედაქცია.