საჯარო გადაწყვეტილება №195 – ბარტერული ოპერაციის დღგ-ით დაბეგვრა უძრავი ნივთის მიწოდებისას

საქართველოს ფინანსთა მინისტრის საჯარო გადაწყვეტილება №195 ეხება გაცვლის, ანუ ბარტერული ოპერაციის დღგ-ით დაბეგვრის წესს იმ შემთხვევაში, როდესაც გარიგების ფარგლებში ხორციელდება უძრავი ნივთის მიწოდება.

გადაწყვეტილება განსაკუთრებით აქტუალურია დეველოპერული პროექტებისთვის, სადაც ფიზიკური პირი ან სხვა მესაკუთრე საწარმოს გადასცემს მიწის ნაკვეთს, ხოლო სანაცვლოდ იღებს ამავე მიწაზე აშენებული შენობა-ნაგებობის ნაწილს. პრაქტიკაში ასეთი გარიგებები ხშირად მოიცავს შერეულ ანაზღაურებასაც — ნაწილობრივ აშენებული ფართის გადაცემას და ნაწილობრივ ფულად ანგარიშსწორებას.

1. როდის ითვლება ოპერაცია ბარტერად?

გადაწყვეტილების მიხედვით, ბარტერულ ოპერაციად განიხილება არა მხოლოდ შემთხვევა, როდესაც ანაზღაურება სრულად ხდება საქონლით ან მომსახურებით, არამედ ის შემთხვევაც, როდესაც ანაზღაურება ნაწილობრივ არაფულადი ფორმით, ხოლო ნაწილობრივ ფულადი სახით ხორციელდება.

მაგალითად, თუ მიწის მესაკუთრე საწარმოს საკუთრებაში გადასცემს მიწის ნაკვეთს და სანაცვლოდ იღებს ამავე მიწაზე აშენებული შენობა-ნაგებობის ნაწილს, ეს არის ბარტერული ოპერაცია. თუ დამატებით ხდება ფულადი ანაზღაურებაც, გარიგება მაინც ბარტერულ ოპერაციად რჩება.

2. რა არის დღგ-ით დასაბეგრი თანხა ბარტერის დროს?

საჯარო გადაწყვეტილების ერთ-ერთი მთავარი საკითხია დღგ-ით დასაბეგრი თანხის განსაზღვრა.

უძრავი ნივთის მიწოდების შემცველი ბარტერული ოპერაციის შემთხვევაში, ოპერაციის თითოეული მხარისთვის დღგ-ით დასაბეგრი თანხა განისაზღვრება მისაღები საქონლის ან მომსახურების საბაზრო ფასით, დღგ-ის გარეშე.

ეს ნიშნავს, რომ თუ საწარმო მიწის სანაცვლოდ მომავალში გადასცემს აშენებულ ფართს, საწარმოსთვის დღგ-ით დასაბეგრი თანხის განსაზღვრისას მნიშვნელოვანია მიღებული მიწის ნაკვეთის ღირებულება. თუ გარიგება მოიცავს ფულად კომპონენტსაც, დასაბეგრი თანხა შესაბამისი წესით მცირდება ფულადი ანაზღაურების ოდენობით.

3. შერეული ანაზღაურების მაგალითი

გადაწყვეტილებაში განხილულია პრაქტიკული მაგალითი, როდესაც მიწის მესაკუთრე საწარმოს გადასცემს მიწის ნაკვეთს, ხოლო საწარმო სანაცვლოდ გადასცემს აშენებულ ფართს და დამატებით იხდის ფულად თანხას.

თუ გარიგების შეთანხმებული ფასი შეადგენს 1 100 000 ლარს, ფულადი კომპონენტი კი არის 700 000 ლარი, დღგ-ით დასაბეგრი თანხა შეიძლება განისაზღვროს 400 000 ლარით, ანუ შეთანხმებულ ფასს გამოაკლდება ფულადი ანაზღაურება.

ამასთან, თუ კომპეტენტური შემფასებლის დასკვნით მიღებული ქონების საბაზრო ფასი ნაკლებია გარიგების შეთანხმებულ ფასზე, ხოლო გარიგება დადებულია დამოუკიდებელ მხარეებს შორის და არ იკვეთება ფასის ხელოვნურად შეცვლის ნიშნები, დღგ-ის მიზნებისთვის შესაძლებელია გამოყენებულ იქნეს მხარეთა შორის შეთანხმებული გარიგების ფასი.

4. დღგ-ის ჩათვლა ბარტერულ ოპერაციაში

საჯარო გადაწყვეტილება განმარტავს, რომ ბარტერული ოპერაციის მონაწილე პირი დღგ-ის ჩათვლას ახორციელებს საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურის საფუძველზე, საგადასახადო კანონმდებლობით გათვალისწინებული შეზღუდვების დაცვით.

ამიტომ, ბარტერულ გარიგებებში მხოლოდ ხელშეკრულების არსებობა საკმარისი არ არის. მნიშვნელოვანია, სწორად განისაზღვროს ოპერაციის ღირებულება, დაბეგვრის დრო, ანგარიშ-ფაქტურის გამოწერის საფუძველი და დღგ-ის ჩათვლის წინაპირობები.

5. დაბეგვრის დრო – 2024 წლის 1 იანვრამდე და შემდეგ

გადაწყვეტილება განსაკუთრებულ ყურადღებას უთმობს დასაბეგრი ოპერაციის დროს.

2024 წლის 1 იანვრის შემდეგ დადებული გარიგებების შემთხვევაში, თუ ანაზღაურება სრულად ან ნაწილობრივ მიღებულია საქონლის მიწოდებამდე ან მომსახურების გაწევამდე, დღგ-ის გადახდის ვალდებულება წარმოიშობა ანაზღაურების მიღების საანგარიშო პერიოდში. ეს წესი ვრცელდება როგორც ფულად, ისე არაფულად ანაზღაურებაზე.

2024 წლის 1 იანვრამდე დადებული გარიგებების შემთხვევაში, ბარტერული ოპერაციის დღგ-ით დაბეგვრა, როგორც წესი, ხორციელდება საქონლის მიწოდების ან მომსახურების გაწევის მომენტში. თუმცა, თუ საქონლის მიწოდებამდე ან მომსახურების გაწევამდე ფულადი თანხა ნაწილობრივ ანაზღაურდა, შესაბამისი დღგ-ის ვალდებულება წარმოიშობა თანხის ანაზღაურების საანგარიშო პერიოდში.

6. რატომ არის გადაწყვეტილება პრაქტიკულად მნიშვნელოვანი?

საჯარო გადაწყვეტილება №195 მნიშვნელოვან პრაქტიკულ ორიენტირს ქმნის დეველოპერული და უძრავი ქონების გარიგებებისთვის. მისი მნიშვნელობა განსაკუთრებით ჩანს ისეთ შემთხვევებში, როდესაც:

• მიწის მესაკუთრე მიწას გადასცემს დეველოპერს;
• სანაცვლოდ იღებს აშენებულ ფართს;
• გარიგებაში მონაწილეობს ფულადი კომპონენტიც;
• საჭიროა დღგ-ით დასაბეგრი თანხის განსაზღვრა;
• უნდა განისაზღვროს დღგ-ის გადახდის დრო;
• უნდა შეფასდეს დღგ-ის ჩათვლის უფლება.

Elite Audit-ის პროფესიული შეფასება

ჩვენი შეფასებით, აღნიშნული გადაწყვეტილება კიდევ ერთხელ აჩვენებს, რომ ბარტერული ოპერაციები საგადასახადო თვალსაზრისით ფორმალურად მარტივი, მაგრამ შინაარსობრივად მაღალი რისკის მქონე გარიგებებია.

დეველოპერული გარიგებების დაგეგმვისას მნიშვნელოვანია წინასწარ განისაზღვროს:

• რა წარმოადგენს ანაზღაურებას — მიწა, აშენებული ფართი, ფული თუ შერეული ანაზღაურება;
• რომელი ღირებულება გამოიყენება დღგ-ით დასაბეგრი თანხის დასადგენად;
• როდის წარმოიშობა დღგ-ის გადახდის ვალდებულება;
• როდის და რა საფუძვლით შეიძლება დღგ-ის ჩათვლა;
• საჭიროა თუ არა დამოუკიდებელი შემფასებლის დასკვნა;
• არსებობს თუ არა ფასის ხელოვნურად შეცვლის საგადასახადო რისკი.

მთავარი გზავნილი

უძრავი ქონების ბარტერულ გარიგებებში დღგ-ის დაბეგვრა მხოლოდ ხელშეკრულების ფორმაზე არ არის დამოკიდებული. გადამწყვეტია ეკონომიკური შინაარსი, მისაღები ანაზღაურების საბაზრო ღირებულება, ფულადი კომპონენტის არსებობა და გარიგების დადების თარიღი.

რეკომენდაცია ბიზნესისთვის

თუ თქვენი კომპანია მონაწილეობს მიწის, აშენებული ფართის ან სხვა უძრავი ქონების გაცვლით ოპერაციაში, რეკომენდებულია გარიგების გაფორმებამდე განხორციელდეს საგადასახადო ანალიზი. ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია დეველოპერული პროექტებისთვის, სადაც დღგ-ის ვალდებულება შეიძლება წარმოიშვას ჯერ კიდევ ქონების საბოლოო მიწოდებამდე.

Elite Audit & Legal Services გთავაზობთ პროფესიულ მხარდაჭერას ბარტერული ოპერაციების, დღგ-ის დაბეგვრის, საგადასახადო რისკების ანალიზისა და საგადასახადო დავების მიმართულებით.

დაგვიკავშირდით:
ვებგვერდი: www.eaudit.ge
ტელეფონი: +995 598 21 27 01

შენიშვნა: მოცემული მასალა წარმოადგენს ზოგად საგადასახადო ანალიზს და არ ცვლის ინდივიდუალურ კონსულტაციას კონკრეტული ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით.