ავტორი: ირაკლი მანაგაძე

ქონების გადასახადის დეკლარაციას ამზადებთ და ძველი ზღვარი გახსოვთ? ახლა მხოლოდ წინა დეკლარაციის გამეორებას ნუ დაეყრდნობით. ფიზიკური პირის დასაბეგრ ქონებაზე, მიწის გარდა, შეიცვალა როგორც განაკვეთის ჩანაწერი, ისე ოჯახის შემოსავალთან დაკავშირებული გათავისუფლების ზღვარი. ამიტომ განაკვეთის წაკითხვამდე გასარკვევია, ვრცელდება თუ არა თქვენს ქონებაზე გათავისუფლება.

ცვლილება საქართველოს კანონმა №1874, 30.09.2026, შეიტანა. მის გასაგებად ერთად უნდა წავიკითხოთ საგადასახადო კოდექსის 202-ე და 206-ე მუხლები. ცალკე რჩება დეკლარაციის, შეტყობინებისა და გადახდის საკითხი, რომელსაც 205-ე მუხლი აწესრიგებს. აქ განვიხილავთ სწორედ ამ ცვლილებას და მის კავშირს დეკლარირებასთან.

რა იყო ძველი წესი

სსკ 202-ე მუხლის მე-5 ნაწილის ძველი რედაქცია ოჯახის შემოსავლის მიხედვით განაკვეთის ორ საფეხურს ითვალისწინებდა:

• 100 000 ლარამდე შემოსავლის მქონე ოჯახებისთვის — დასაბეგრი ქონების საბაზრო ღირებულების 0,05–0,2%;
• 100 000 ლარის ან მეტი შემოსავლის მქონე ოჯახებისთვის — დასაბეგრი ქონების საბაზრო ღირებულების 0,8–1%.

ორივე შემთხვევაში ძველ ჩანაწერში ღირებულება საგადასახადო პერიოდის ბოლოსთვის განისაზღვრებოდა. განაკვეთის ამ საფეხურებთან ერთად არსებობდა გათავისუფლების ცალკე პირობა: ძველი 206-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტით, მიწის გარდა ქონება თავისუფლდებოდა, თუ ოჯახის წინა წლის შემოსავლები 40 000 ლარს არ აღემატებოდა.

ამიტომ ძველი დაბალი განაკვეთი და ძველი გათავისუფლების ზღვარი ერთმანეთისგან გასარჩევი იყო. განაკვეთი განსაზღვრავდა დაბეგვრის ოდენობის ფარგლებს, ხოლო შეღავათი — შესაბამისი ქონების გათავისუფლების პირობას. ახალი წესის წაკითხვისასაც ეს განსხვავება მნიშვნელოვანია.

რა არის ახალი წესი

ახალი 202-ე მუხლის მე-5 ნაწილით, ფიზიკური პირის დასაბეგრ ქონებაზე, მიწის გარდა, განაკვეთი 0,8–1%-ია. მისი ბაზაა მიმდინარე კალენდარული წლის წინა წლის ბოლოს არსებული დასაბეგრი ქონების საბაზრო ღირებულება.

ახალი 206-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტით, ეს ქონება გადასახადისგან თავისუფლდება, თუ ოჯახის მიერ მიმდინარე კალენდარული წლის წინა წლის განმავლობაში მიღებული შემოსავალი 100 000 ლარს არ აღემატება. შესაბამისად, ზუსტად ამ ზღვრის ტოლი შემოსავალიც აღნიშნულ პირობაში ექცევა.

განაკვეთის ახალ ჩანაწერში ძველი დაბალი საფეხური აღარ არის, თუმცა გათავისუფლების ზღვარი გაიზარდა. ამიტომ მხოლოდ განაკვეთზე დაკვირვება ცვლილების სრულ სურათს ვერ გვაძლევს. ჯერ შესაფასებელია ოჯახის შემოსავალთან დაკავშირებული პირობა, შემდეგ — დასაბეგრი ქონების ღირებულება და განაკვეთი.

აქ 100 000 ₾ ოჯახის შემოსავლის ზღვარია და არა ქონების ღირებულების ზღვარი. შემოსავალი გათავისუფლების პირობის შესამოწმებლად გამოიყენება; ქონების საბაზრო ღირებულება კი განაკვეთის ბაზაა. ამ მონაცემების ერთმანეთში არევა ახალი წესის არასწორ წაკითხვას გამოიწვევს.

ვის ეხება და რას არ ცვლის

ეს ცვლილება ეხება ფიზიკური პირის დასაბეგრ ქონებას, მიწის გარდა. გათავისუფლების საკითხი ოჯახის წინა წლის შემოსავლის მიხედვით მოწმდება.

მიწაზე ცვლილება არ შეხებია. ამიტომ აქ აღწერილი შეღავათი მიწაზე ავტომატურად არ უნდა გავრცელდეს. თუ დეკლარაციაში მიწის შესახებ მონაცემებიც შეგაქვთ, ქონების ამ ცვლილებასა და მიწის საკითხს ცალ-ცალკე მიუდექით.

ასევე გასარჩევია შემოსავლის პერიოდი და ქონების შეფასების მომენტი. ახალი ჩანაწერი შემოსავალს წინა წლის განმავლობაში უკავშირებს, საბაზრო ღირებულებას კი — წინა წლის ბოლოს. პრაქტიკული შემოწმებისას ორივე მითითება საკუთარი მონაცემების შესაბამის ნაწილს უნდა შეადაროთ.

ვრცელდება თუ არა მიმდინარე დეკლარირებაზე

კანონის მე-2 მუხლი პირდაპირ ადგენს, რომ ცვლილება იმ ქონების გადასახადზეც ვრცელდება, რომლის დეკლარირება 2026 წელს უნდა განხორციელდეს.

მე-3 მუხლით კანონი გამოქვეყნებისთანავე ამოქმედდა. ამიტომ ცვლილების მხოლოდ მომავალი დეკლარირებისთვის გადადება მის ტექსტს არ შეესაბამება.

დეკლარაცია, შეტყობინება და გადახდა

სსკ 205-ე მუხლის მე-12 ნაწილით, დეკლარაცია წარდგენილი უნდა იყოს 1 ნოემბრამდე, ამ დღის ჩათვლით. დეკლარაციაში დასაბეგრი ქონების მონაცემები გასული საგადასახადო წლის მიხედვით შეიტანება, მიწის მონაცემები კი — მიმდინარე წლის მიხედვით.

მე-13 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტით, შეღავათების გათვალისწინებით ვალდებულების არქონისას პირს დეკლარაციის არწარდგენის უფლება აქვს. მაგრამ თუ იგი გასული საგადასახადო წლის მიხედვით დეკლარანტი იყო და ამ საფუძვლით აღარ წარადგენს დეკლარაციას, გადაწყვეტილება საგადასახადო ორგანოს დადგენილი ფორმით 1 ნოემბრამდე, ამ დღის ჩათვლით, უნდა აცნობოს.

მე-14 ნაწილით, ქონებისა და მიწის გადასახადი გადასახდელია 15 ნოემბრამდე, ამ დღის ჩათვლით. დეკლარაციის ვადა და გადახდის ვადა ერთმანეთისგან განსხვავდება.

პრაქტიკული დასკვნა

დეკლარაციის მომზადებისას სამუშაო ჩანაწერში ცალ-ცალკე გამოყავით ოჯახის წინა წლის შემოსავალი, მიწის გარდა დასაბეგრი ქონების საბაზრო ღირებულება და მიწის მონაცემები. შემდეგ შეამოწმეთ გათავისუფლების პირობა და დეკლარაციის ან შეტყობინების საჭიროება.

თუ ძველი წესით დეკლარანტი იყავით, მხოლოდ გაზრდილი ზღვრის დანახვაზე ნუ შეჩერდებით. შეაფასეთ, გაქვთ თუ არა შეტყობინების ვალდებულება. ცვლილების პრაქტიკული გამოყენება სწორედ შეღავათის, განაკვეთისა და პროცედურის ერთად წაკითხვას მოითხოვს.

საფუძველი: სსკ 202-ე მუხლის მე-5 ნაწილი; 206-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტი; 205-ე მუხლის მე-12, მე-13 და მე-14 ნაწილები; კანონი №1874, 30.09.2026, მე-2 და მე-3 მუხლები.

📞 საგადასახადო კონსულტაცია: 598 21 27 01

გჭირდებათ საგადასახადო, საბუღალტრო ან იურიდიული კონსულტაცია? 👉 კონსულტაციის მოთხოვნა — დაგვიტოვეთ ნომერი და დაგიკავშირდებით.