ავტორი: ირაკლი მანაგაძე

კვება და ტრანსპორტი ყველაზე ხშირი „ნაცრისფერი ზონაა“ დაქირავებულზე გაწეულ ხარჯებში. სსკ 101-ე მუხლი ხელფასად განიხილავს დაქირავებით მუშაობის შედეგად მიღებულ ნებისმიერ სარგებელს, ხოლო 154-ე მუხლი დამსაქმებელს წყაროსთან დაკავების ვალდებულებას აკისრებს.

კითხვა ერთია: უფასო ლანჩი და სამსახურის ავტობუსი ამ სარგებელში ხვდება თუ არა?

შემოსავლების სამსახურის განმარტებებში ეს თემა ერთ-ერთი ყველაზე ხშირია — 45 ანონიმიზებული ჩანაწერი. და მათგან ერთი მკაფიო ტესტი იკრიბება.

ტესტი: ვისთვის ხდება — თანამშრომლისთვის თუ საქმიანობისთვის

კვება და ტრანსპორტი არ ითვლება ხელფასად, როცა სამივე პირობა ერთდროულად სრულდება:

1. საქმიანობის თავისებურება ამას მოითხოვს — უწყვეტი 24/7 რეჟიმი, ღამის ცვლა, გეოგრაფიული იზოლაცია, უსაფრთხოების ან საიდუმლოების რეჟიმი;
2. აუცილებლობაა, არა კომფორტი — თანამშრომელი ობიექტს ფაქტობრივად ვერ ტოვებს, ან საზოგადოებრივი ტრანსპორტი შესაბამის საათებში არ მოძრაობს;
3. ანაზღაურების ნაწილს არ წარმოადგენს — ხელშეკრულებით ხელფასის კომპონენტად არ არის გაფორმებული და თანხის სახით ალტერნატივა არ ეძლევა.

თუ სამივე სრულდება, საშემოსავლო არ ერიცხება და დღგ-ის ობიექტიც არ წარმოიშობა.

ადმინისტრაცია ყოველთვის არ გამოირიცხება

გავრცელებული შეხედულებაა, რომ შეღავათი მხოლოდ „საოპერაციო“ პერსონალზე ვრცელდება, ადმინისტრაცია კი ყოველთვის იბეგრება. ეს ასე არ არის.

ერთ განხილულ შემთხვევაში გასართობი კომპლექსის მთელი პერსონალი, ადმინისტრაციის ჩათვლით, შეღავათში მოექცა. მიზეზი ფაქტობრივი იყო: უწყვეტ 7-დღიან რეჟიმში ნებისმიერ თანამშრომელს — მათ შორის ადმინისტრაციულს — შეიძლება მოუწიოს დაუყოვნებელი რეაგირება, რაც მთელი პერსონალის ობიექტზე ყოფნას მოითხოვს.

მეორე მხრივ, სხვა შემთხვევებში სწორედ ადმინისტრაცია გამოირიცხა — როცა მას უწყვეტი შესვენება ჰქონდა და ობიექტის დატოვება თავისუფლად შეეძლო.

დასკვნა: გადამწყვეტი თანამდებობის დასახელება არ არის. გადამწყვეტია, შეუძლია თუ არა კონკრეტულ ჯგუფს სამუშაო ადგილის დატოვება.

ხაფანგი: სახლი↔სამსახური არ იბეგრება, სამსახური↔სამსახური — იბეგრება

ეს ყველაზე მნიშვნელოვანი ნაწილია, რადგან ინტუიციის საწინააღმდეგოა.

ერთ განხილულ შემთხვევაში კომპანია ტაქსს ორი მიზნით იყენებდა:

• სახლი↔სამსახური, ნებისმიერ საათზე — ინფრასტრუქტურის, უსაფრთხოებისა და გრაფიკის მიზეზით. შედეგი: ხელფასად არ ჩაითვალა, საშემოსავლო არ დაერიცხა, დღგ არ დაერიცხა, ჩათვლა დარჩა.
• ფილიალებს შორის გადანაწილება დღის განმავლობაში — წმინდა სამუშაო საჭიროება. შედეგი: ხელფასად ჩაითვალა და დღგ-ითაც დაიბეგრა.

მიზეზი ის არის, რომ გამონაკლისი სიტყვასიტყვით იკითხება: ის იცავს მხოლოდ „სახლი↔სამსახურის“ მარშრუტს და არა სამუშაო ადგილს შორის გადაადგილებას — მიუხედავად იმისა, რომ მეორის ბიზნეს-დანიშნულება უფრო აშკარაა.

ანუ უფრო „სამუშაო“ მარშრუტი დაიბეგრა, ხოლო ნაკლებად სამუშაო — არა. ვისაც ტრანსპორტის ბიუჯეტი ერთ ხაზად აქვს, ეს ორი ნაკადი აღრიცხვაში უნდა გაყოს.

დღგ და ჩათვლა — ცალკე ფენა

კვებაზე დღგ არ ერიცხება, მაგრამ ჩათვლის საკითხი ავტომატურად დადებითი არ არის.

ჩათვლა დაიშვება პირდაპირ მიკუთვნებული ხარჯების ნაწილში, დღგ-ით დასაბეგრ საქმიანობასთან კავშირის პირობით. თუ თანამშრომლის შრომა ისეთ საქმიანობას ემსახურება, რომელიც დღგ-ისგან ჩათვლის უფლების გარეშეა გათავისუფლებული, ჩათვლა არ ეკუთვნის.

ერთ განხილულ შემთხვევაში პერსონალის 92% უსაფრთხოების მოსაზრებით ვერ ტოვებდა სამუშაო ადგილს — კვება ხელფასად არ ჩაითვალა, მაგრამ ჩათვლა მაინც უარყოფილ იქნა, რადგან მათი შრომა ჩათვლის უფლების გარეშე გათავისუფლებულ საქმიანობას ემსახურებოდა.

ესე იგი ორი კითხვა ცალ-ცალკე უნდა დაისვას: (1) ხელფასია თუ არა? (2) ჩათვლა ეკუთვნის თუ არა? პასუხები ერთმანეთს არ მისდევს.

ფასდაკლებული პროდუქცია თანამშრომელზე

თუ თანამშრომელი კომპანიის პროდუქციას საბაზროზე დაბალ ფასად იღებს, სხვაობა საბაზრო ფასსა და გადახდილს შორის ხელფასად ითვლება და დღგ-ითაც იბეგრება.

აქ ორი განსხვავებული რეჟიმია, რომელიც ხშირად ერთმანეთში ერევა: სრულიად უფასო ლიმიტი (შეიძლება ორგანიზებულ კვებად ჩაითვალოს, თუ ზემოთ აღწერილი ტესტი სრულდება) და ფასდაკლებით გაყიდვა (ეს მიწოდებაა, და სხვაობა იბეგრება). დასაბეგრი ბაზა — ფაქტობრივად მიღებული ანაზღაურება.

პრაქტიკული ნაბიჯები

• დასაბუთება წინასწარ დაწერეთ, არა შემოწმებაზე. რეჟიმი, ცვლის გრაფიკი, ობიექტის მდებარეობა, საზოგადოებრივი ტრანსპორტის განრიგი — ეს ფაქტები დოკუმენტში უნდა იდოს, თორემ ტესტი ვერ დადასტურდება.
• პერსონალი ჯგუფებად გაყავით იმის მიხედვით, შეუძლია თუ არა სამუშაო ადგილის დატოვება — და არა თანამდებობის სახელით.
• ტრანსპორტის ორი ნაკადი ცალკე აღრიცხეთ: სახლი↔სამსახური და სამუშაო ადგილებს შორის. მეორე იბეგრება.
• ჩათვლა ცალკე შეამოწმეთ — იმ საქმიანობის მიხედვით, რომელსაც ეს პერსონალი ემსახურება.
• ფასდაკლებით გაცემა მიწოდებაა. სხვაობა ხელფასია და დღგ-საც ბადებს.
• ხელშეკრულებაში კვება ხელფასის კომპონენტად ნუ ჩაწერთ — ეს ტესტის მესამე პირობას თავად ანგრევს.

წყაროები

• საქართველოს საგადასახადო კოდექსი — მუხლები 12, 101, 154, 175 — მოქმედი რედაქცია. მუხლების ტექსტი: ნორმატიული ბაზა.
• შემოსავლების სამსახურის ოფიციალური განმარტებები დაქირავებულზე გაწეულ ხარჯებზე (45 ანონიმიზებული ჩანაწერი, 25.09.2026-ის დათვლა). ეთიკისა და კონფიდენციალურობის მიზეზით კონკრეტული საქმეები არ მოგვყავს.

ეს სტატია ანონიმიზებული პრაქტიკის ზოგადი შეჯამებაა და კონკრეტული საქმის ინდივიდუალურ ანალიზს არ ჩაანაცვლებს. 📞 კვებისა და ტრანსპორტის ხარჯების შემოწმება: 598 21 27 01