ავტორი: ირაკლი მანაგაძე

სათამაშო ბიზნესში ბონუსი, ფეიბექი და პრომო-ჟეტონი ყოველდღიური მარკეტინგული ინსტრუმენტია. ბუღალტრული კითხვა კი, რომელიც მათ უკან დგას, სულაც არ არის ერთგვაროვანი: ერთი და იგივე წამახალისებელი ტექსტი რეგლამენტში სამ სხვადასხვა ფინანსურ შედეგს იძლევა.

განსხვავება ბონუსის სახელში ან მის ოდენობაში არ არის. განსხვავება ნებართვაშია. საგადასახადო კოდექსს სათამაშო ბიზნესისთვის რამდენიმე დამოუკიდებელი დაბეგვრის ობიექტი აქვს, და ისინი ერთსა და იმავე კომპანიაში ერთდროულად თანაარსებობს — თუ კომპანია ორ ან სამ ნებართვას ფლობს, თითოეულ სეგმენტში ერთი და იგივე ბონუსი სხვადასხვაგვარად იმუშავებს.

ქვემოთ ეს სამი რეჟიმი შემოსავლების სამსახურის ოფიციალური განმარტებების მიხედვითაა გაშლილი.

1. სამორინე და აზარტული კლუბი — ბონუსი დაბეგვრის ობიექტს არ ბადებს

ამ სეგმენტში სპეციალური დაბეგვრის ობიექტი არ არსებობს: მოქმედებს მოგების გადასახადის ზოგადი წესი — სსკ 97-ე მუხლის პირველი ნაწილი.

ერთ განხილულ შემთხვევაში კომპანია, რომელიც სამორინისა და სათამაშო აპარატების სალონის ნებართვებს ფლობდა, გეგმავდა ორ პროდუქტს:

• „დისკაუნტი“ — თუ მოთამაშე ერთ სათამაშო დღეს დადგენილ მინიმუმზე მეტს წააგებდა, მას უფლება ჰქონდა წაგებულის განსაზღვრული პროცენტი დაებრუნებინა არაფულადი თამაშის უფლების (ჟეტონის) სახით. ჟეტონის განაღდება და მესამე პირზე გადაცემა აკრძალული იყო.
• „პრომო“ — მენეჯერის გადაწყვეტილებით პოტენციურ ან ერთგულ მოთამაშეზე გადაცემული უფასო თამაშის უფლება.

შემოსავლების სამსახურმა სამივე გადასახადზე უარყოფითად უპასუხა:

მოგების გადასახადი — ობიექტი არ წარმოიშობა. ვინაიდან ორივე პროდუქტის დოკუმენტირებული მიზანი მოთამაშეთა ლოიალობის და, შედეგად, კომპანიის საკუთარი შემოსავლის ზრდაა, ისინი არც არაეკონომიკურ ხარჯად ითვლება (სსკ 98².1.„ბ“) და არც უსასყიდლო მიწოდებად (სსკ 98³.1).

საშემოსავლო გადასახადი წყაროსთან — დაკავების ვალდებულება არ ჩნდება. „დისკაუნტი“ ფასდაკლებული მომსახურების ფორმაა და არა მოთამაშის „მოგება“ სსკ 154.1.„ე“-ის მნიშვნელობით, „პრომო“ კი მარკეტინგული აქტივობაა. გადამწყვეტი არგუმენტი: თამაშის უფლების ჟეტონს დამოუკიდებელი სამომხმარებლო ღირებულება არ გააჩნია — ის მხოლოდ თამაშში გამოიყენება.

დღგ — გათავისუფლებულია. სათამაშო ჟეტონის მიწოდება აზარტული თამაშობის მიწოდების ფორმაა და სსკ 171.1.„ბ“-ით დღგ-ისგან თავისუფლდება ჩათვლის უფლების გარეშე. ფულადი დისკაუნტის მოთხოვნისას კი ეს უბრალოდ მომსახურების ღირებულების შემცირებაა.

რაზე დგას მთელი დასკვნა: ბონუსის მიზანი უნდა იყოს დოკუმენტირებული და ყველა ოპერაცია — აღრიცხული მოთამაშის იდენტიფიკაციით. სწორედ ეს ორი გარემოება გამორიცხავს არაეკონომიკური ხარჯის კვალიფიკაციას.

2. ონლაინ ტოტალიზატორი — ბონუს-ფსონი ახალი ფსონია

სისტემურ-ელექტრონული (ონლაინ) ტოტალიზატორის დაბეგვრის ობიექტი სულ სხვაა: სსკ 97.9 → 309.16 — თვის განმავლობაში მიღებული ფსონების ჯამი (ბრუტო), 7%.

განხილულ შემთხვევაში ორგანიზატორი მოთამაშეს ფსონის განსაზღვრულ პროცენტს (მაგალითში 15%) უბრუნებდა არა ფულით, არამედ ახალი ფსონის დადების უფლებით. კომპანია თვლიდა, რომ ეს პირველადი ფსონის კორექტირება იყო.

შემოსავლების სამსახურმა არ დაეთანხმა: პირველადი ფსონი და დაბრუნებული თანხის ახალ ბილეთზე განთავსება ორი დამოუკიდებელი, დასრულებული ტრანზაქციაა. შესაბამისად, ბონუს-ფსონის ხელახალი განთავსება ახალ მიღებულ ფსონად ითვლება და მეორედ იბეგრება 7%-ით. პირველადი ფსონის უკუქცევითი კორექტირება დაუშვებელია — სსკ 69.1-ით დეკლარაციაში ცვლილება მხოლოდ შეცდომისას შედის.

პრაქტიკული შედეგი: ფსონის დაბრუნების პროგრამა ტოტალიზატორში 7%-იან გადასახადს ბაზის ზრდით ხდის უფრო ძვირს — ეს ბონუსის ღირებულების გაანგარიშებაში თავიდანვე უნდა ჩაიდოს.

P2P ტურნირის საპრიზო ფონდი. იმავე გადაწყვეტილებაში: როცა კომპანია საკუთარი სახსრებით ავსებს გამოცხადებულ საპრიზო ფონდს, მოგების გადასახადის ობიექტი არ წარმოიშობა (მიზანი მომხმარებლის მოზიდვა და შენარჩუნებაა). მაგრამ ვინაიდან პრიზი მოთამაშის კონკრეტულ თამაშურ შესრულებაზე არ არის დამოკიდებული — ფონდი მოთამაშისთვის უცნობად, ადრევე ფორმირდება — ეს საჯარო დაპირებით დაწესებული ჯილდოა (სამოქალაქო კოდექსის 755-ე მუხლი). შედეგად 1 000 ლარზე მეტი პრიზი წყაროსთან დაკავების ვალდებულებას წარმოშობს (სსკ 154.1.„მ“), ხოლო დასაბეგრი ბაზა განისაზღვრება პროპორციულად — კომპანიის სახსრების წილით ჯამურ საპრიზო ფონდში.

3. სათამაშო აპარატების სალონი — ბონუსი ბაზას არ ამცირებს

მესამე რეჟიმი ყველაზე მკაცრია. დაბეგვრის ობიექტი სსკ 97.9¹-ია: მოთამაშეებისგან მიღებულ ფსონებსა და მოთამაშეებზე გაცემულ მოგებას შორის სხვაობა. „მოგება“ კი სსკ 8.27-ით არის მოთამაშის მიერ ერთ ბილეთზე, ჟეტონზე ან სხვა საშუალებაზე მიღებული და დადებული თანხის დადებითი სხვაობა.

შემოსავლების სამსახურმა დაადგინა, რომ ფსონებით მიღებული შემოსავალი მცირდება მხოლოდ მოთამაშეებზე გაცემული მოგებით და მას არ აკლდება საწარმოს სხვა ხარჯები — მათ შორის სარეკლამო და მარკეტინგული, რომლებიც მოთამაშეთა წასახალისებლად ან მოსაზიდად გაიწევა. „მოგება“ მკაცრად განიმარტება და მოიცავს მხოლოდ იმას, რაც კონკრეტულ აპარატზე დაფიქსირებული შედეგის შესაბამისად გაიცემა.

შედეგად: ბონუს ქულა, ფეიბექი და კომპანიის საკუთარი ჯეკპოტი მოთამაშეზე გაცემულ მოგებად არ ითვლება და დასაბეგრ ბაზას არ ამცირებს.

ერთი გამონაკლისი: აპარატის მწარმოებლის ჯეკპოტი — ის გათამაშებისას ავტომატურად აისახება მრიცხველის out-მონაცემში და ბაზას ისედაც აკლდება.

ცალკე ფენა — მოთამაშის დაბეგვრა. იმავე გადაწყვეტილებაში ორგანომ დაადგინა, რომ სალონის პერსონალური ბარათიდან გატანილი ნებისმიერი თანხა იბეგრება 5%-ით, წარმომავლობის მიუხედავად — იმის მიუხედავად, მოგებაა ის თუ თავად შეტანილი და დაუთამაშებელი ფული. არც ერთი შესაბამისი ნორმა გატანილი თანხის წარმომავლობას არ აკონკრეტებს; ვინაიდან ბარათზე თანხის განთავსების ერთადერთი მიზანი თამაშობაში მონაწილეობაა, გატანა ყოველთვის თამაშობის შედეგად არსებული თანხის გატანას ნიშნავს. ჟეტონზე გადაცვლაც გატანად ითვლება — სამორინე სალონის ნებართვისგან დამოუკიდებელი სანებართვო საქმიანობაა. დაკავების ვალდებულება სალონის მომწყობს ეკისრება.

მაგალითი განხილული გადაწყვეტილებიდან: ბარათზე განთავსდა 1 000 ლარი, მოთამაშემ ითამაშა 1 ლარის ფსონით, მოიგო 400 და გაიტანა 1 399 ლარი. დაბეგვრას ექვემდებარება მთლიანი 1 399 ლარი — და არა 399-ლარიანი ნამეტი.

2026 წლის სიახლე: ფასდაკლებული ბრუნვა და ბონუსის ყიდვა

2026 წლის ივლისის განმარტება სამ კითხვაზე, რომელიც ონლაინ ოპერატორებს ყველაზე ხშირად უჩნდებათ:

ფასდაკლებული ბრუნვა GGR-ში სრული ნომინალით შედის. როცა ორგანიზატორი 100-ლარიან პაკეტს 70 ლარად ყიდის, დაბეგვრის მიზნებისთვის რელევანტურია ფსონის განთავსების ფაქტი და არა ის, რეალურად რა თანხა გადაიხადა მოთამაშემ. იგივე ეხება ბონუს რაუნდში უფასოდ გადაცემულ ბრუნვას — ისიც სრული ღირებულებით ითვლება მიღებულ ფსონებში.

ბონუსის ყიდვა ფსონი არ არის. ბონუს რაუნდში შესვლისთვის გადახდილი თანხა ფსონის განთავსება არ არის — ის მოგების ალბათობის გაზრდას ემსახურება. შედეგად ეს თანხა GGR-ში არ შედის და იბეგრება საერთო წესით, სსკ 97.1-ით.

და აქ არის ხაფანგი: იმავე მიზეზით ბონუს რაუნდის ანაზღაურება არ ექცევა სსკ 171.1.„ბ“-ის დღგ-ის შეღავათში და დღგ-ით საერთო წესით იბეგრება. გადამხდელის საპირისპირო დაშვება ორგანომ პირდაპირ უარყო.

ყურადღება: ძველი გადაწყვეტილებები 15%-ს ასახელებს, განაკვეთი კი 20%-ია

ეს ის ადგილია, სადაც პრაქტიკაში ყველაზე ხშირად იკარგება ფული.

სათამაშო აპარატების სალონზე გაცემული ადრინდელი განმარტებები განაკვეთად სსკ 98.1-ს, ანუ 15%-ს ასახელებს. მოქმედ რედაქციაში კი:

• სსკ 98.1 — „15 პროცენტი, გარდა ამ მუხლის მე-2, მე-4, მე-5 და მე-6 ნაწილებით გათვალისწინებული შემთხვევებისა“;
• სსკ 98.6 — სათამაშო აპარატების სალონის მოწყობიდან ან/და სისტემურ-ელექტრონული აზარტული თამაშობების ორგანიზებიდან მიღებული დასაბეგრი მოგება იბეგრება 20 პროცენტით (გარდა უცხო ქვეყნის მოქალაქეთა მონაწილეობით მიღებული ნაწილისა — მასზე სსკ 97.9³ და 98.5-ით 5% მოქმედებს).

ამას 2026 წლის ივლისის გადაწყვეტილებაც პირდაპირ ადასტურებს. ქეისის მსჯელობა ბაზაზე — რა აკლდება და რა არა — ძალაშია; განაკვეთი კი აღარ. თუ ბუღალტრული პოლიტიკა ძველ განმარტებაზე დგას, განაკვეთი ცალკე უნდა გადამოწმდეს.

პრაქტიკული ნაბიჯები

• ჯერ ნებართვა, მერე ბონუსი. სანამ წამახალისებელ პროგრამას გაუშვებთ, დაადგინეთ, რომელი ნებართვის ფარგლებში გაიცემა. თუ კომპანია რამდენიმე ნებართვას ფლობს, ბონუსი სეგმენტების მიხედვით ცალ-ცალკე უნდა დაიგეგმოს და აღირიცხოს.
• მიზანი დოკუმენტში ჩაწერეთ. მარკეტინგული მიზნის (ლოიალობა, მოზიდვა, შემოსავლის ზრდა) წერილობითი დასაბუთება სწორედ ის არგუმენტია, რომელიც არაეკონომიკური ხარჯის და უსასყიდლო მიწოდების კვალიფიკაციას გამორიცხავს.
• ჟეტონი განაღდებადი არ უნდა იყოს. დამოუკიდებელი სამომხმარებლო ღირებულების არარსებობა საშემოსავლო გადასახადის დაკავებისგან თავისუფლების საფუძველია. განაღდების ან მესამე პირზე გადაცემის დაშვება ამ არგუმენტს ანგრევს.
• ტოტალიზატორში ბონუს-ფსონი ორჯერ ჩათვალეთ. 7% პირველად ფსონზეც დაერიცხება და ბონუს-ფსონზეც — ეს პროგრამის თვითღირებულებაშია ჩასადები.
• სალონში ბონუსი ბაზიდან არ გამოაკლოთ. ბონუსი, ფეიბექი და საკუთარი ჯეკპოტი მარკეტინგული ხარჯია; ბაზას მხოლოდ აპარატზე დაფიქსირებული მოგება აკლდება.
• გატანის 5% ყველა გატანაზე დააკავეთ. მათ შორის მაშინ, როცა მოთამაშემ საერთოდ არ უთამაშია, და მაშინაც, როცა თანხა ჟეტონზე გადაიცვალა.
• განაკვეთი გადაამოწმეთ. სალონისა და სისტემურ-ელექტრონული აზარტული თამაშობის დასაბეგრ მოგებაზე 20% მოქმედებს, არა 15%.

წყაროები

• საქართველოს საგადასახადო კოდექსი — მუხლები 8 (ნაწ. 27), 69 (ნაწ. 1), 97 (ნაწ. 1, 9, 9¹, 9³), 98 (ნაწ. 1, 5, 6), 154 (ნაწ. 1), 171 (ნაწ. 1, ქვეპუნქტი „ბ“), 309 (ნაწ. 16) — მოქმედი რედაქცია.
• საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი, მუხლი 755 (საჯარო დაპირება).
• შემოსავლების სამსახურის 4 ოფიციალური განმარტება აზარტული და მომგებიანი თამაშობების დაბეგვრაზე (2022–2026), ანონიმიზებული. ეთიკისა და კონფიდენციალურობის მიზეზით კონკრეტული საქმეები არ მოგვყავს.

ეს სტატია ანონიმიზებული პრაქტიკის ზოგადი შეჯამებაა და კონკრეტული საქმის ინდივიდუალურ ანალიზს არ ჩაანაცვლებს. ოფიციალური განმარტება მხოლოდ იმ პირისთვისაა სავალდებულო, რომელზეც გაიცა. 📞 სათამაშო ბიზნესის ბონუს-პროგრამის საგადასახადო შემოწმება: 598 21 27 01