კვება და ტრანსპორტი თანამშრომელზე გაწეული ხარჯების ყველაზე ხშირი „ნაცრისფერი ზონაა“. ზოგი კომპანია ყველაფერს ხელფასად აბეგრავს და ზედმეტს იხდის. ზოგი არაფერს აბეგრავს და შემოწმებისას ორმაგ დარიცხვას იღებს: საშემოსავლოს და დღგ-ს.

კანონი ორივე ხარჯისთვის გამონაკლისს ითვალისწინებს. დავების პრაქტიკა კი აჩვენებს, რომ შედეგს პირობების რეალური დადასტურება წყვეტს.

ზოგადი წესი: სარგებელი ხელფასია

საგადასახადო კოდექსის 101-ე მუხლის პირველი ნაწილით ხელფასად ითვლება დაქირავებით მუშაობის შედეგად მიღებული ნებისმიერი სარგებელი. დამსაქმებელი, 154-ე მუხლის თანახმად, საშემოსავლო გადასახადს წყაროსთან აკავებს.

თუ თანამშრომელს საქონელს ან მომსახურებას უფასოდ ან შეღავათიან ფასად აწვდით, სარგებლის ღირებულება საბაზრო ფასია, რომელსაც აკლდება თანამშრომლის მიერ გადახდილი თანხა (101.2„გ“). ფასდაკლებაც, მაგალითად თანამშრომლებისთვის საკვების ნახევარ ფასად მიყიდვა, სარგებელია.

კვება: გამონაკლისის ორი პირობა

101-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტის თანახმად, ხელფასში არ შედის დამსაქმებლის მიერ კვების მომსახურების გაწევა ან მისი ხარჯის ანაზღაურება, თუ ორივე პირობა სრულდება:

1. საჭიროება: კვება საქმიანობის თავისებურებიდან გამომდინარეობს და შრომითი ვალდებულებების ჯეროვნად შესრულების აუცილებელი პირობაა, ან/და დამსაქმებლის გარეშე კვება თანამშრომელს არაგონივრულ ხარჯს ან დროს დაუჯდებოდა (ვ.ა);
2. ხელფასის ნაწილი არ არის: კვება შრომითი ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ანაზღაურების ნაწილად არ არის ჩაწერილი (ვ.ბ).

პირველ პირობაში ალტერნატივებია: საკმარისია ერთ-ერთი საფუძველი. მეორე პირობა კი ყოველთვის სავალდებულოა.

⚠️ დროითი ზღვარი: ეს გამონაკლისი 2020 წლის 22 ივლისიდან მოქმედებს. უფრო ადრინდელ პერიოდზე ის არ გამოიყენება.

რა უშველა გადამხდელებს დავებში

დავების პრაქტიკაში გამონაკლისი დაკმაყოფილდა იქ, სადაც კვების საჭიროება კონკრეტული ფაქტებით დადასტურდა:

• წარმოების სპეციფიკა: მძიმე ფიზიკური შრომა; თანამშრომლებს სამუშაო ტანსაცმლით სამუშაო სივრცის დატოვება არ შეეძლოთ, შესვენების დროსაც;
• კვების ორგანიზების ფორმა: მხოლოდ შესვენებისას, ობიექტზე, ცალკე სივრცეში, არასარესტორნო მენიუთი, ერთ კაცზე დღეში მცირე, გონივრული თანხით;
• კვება კომპანიის ინტერესშია და არა თანამშრომლის პირადი მოხმარებისთვის.

საინტერესოა, რომ დასახლებული პუნქტის სიახლოვე (დაახლოებით 275 მეტრი) უარის საფუძველი თავისთავად არ გამხდარა, როცა წარმოების სპეციფიკა დადასტურებული იყო.

რა არ უშველა

• მხოლოდ განცხადება. არგუმენტები „ობიექტი გარეუბანშია“ ან „ლანჩზე ტაქსი სჭირდებოდათ“, მტკიცებულებების გარეშე, უარით დასრულდა. მტკიცების ტვირთი გადამხდელზეა.
• „მივლინების“ იარლიყი. გუნდური გასვლები ქალაქგარეთ, გასართობი ხასიათით, მივლინებად არ ჩაითვალა და სარგებლად დაიბეგრა.

ორმაგი დაბეგვრის რისკი

თუ კვების პროდუქტების შეძენაზე დღგ ჩაითვალეთ, ხოლო გამონაკლისის პირობებს ვერ ადასტურებთ, შედეგი ორმაგია:

• საშემოსავლო გადასახადი წყაროსთან, როგორც ხელფასზე (101, 154);
• დღგ, რადგან საქონლის მიწოდება დაქირავებულის პირადი სარგებლობისთვის მიწოდებად განიხილება (160.3„გ“).

როცა კი გამონაკლისი დადასტურდა, დავებში არც საშემოსავლო დარჩა და არც დღგ.

ტრანსპორტი: ორგანიზებული გადაყვანა

101-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტის თანახმად, ხელფასში არ შედის დამსაქმებლის მიერ თანამშრომლის ორგანიზებულად გადაყვანა სახლიდან სამსახურამდე და უკან, თუ:

• საზოგადოებრივი ტრანსპორტით ეს შეუძლებელია, ან
• მგზავრობა თანამშრომელს არაგონივრულ ხარჯს ან დროს დაუჯდებოდა.

ნორმის ტექსტი დამსაქმებლის მიერ ორგანიზებულ გადაყვანას ეხება. ტრანსპორტის ხარჯის ფულადი ანაზღაურება ამ ქვეპუნქტში ნახსენები არ არის.

დავების პრაქტიკაში თანამშრომელთა გადასაყვანად დახარჯული საწვავის საკითხი მტკიცებულებების შესასწავლად დაბრუნდა: მიზნობრიობა დოკუმენტით უნდა დადასტურდეს.

პრაქტიკული დასკვნა

• დასაბუთება წინასწარ მოამზადეთ და არა შემოწმებისას: რატომ არის კვება ან გადაყვანა აუცილებელი, ცვლის გრაფიკი, ობიექტის მდებარეობა, საზოგადოებრივი ტრანსპორტის ხელმისაწვდომობა.
• კვება ხელშეკრულებაში ანაზღაურების კომპონენტად ნუ ჩაწერთ. სხვა შემთხვევაში მეორე პირობა ირღვევა.
• ორგანიზების ფორმა დოკუმენტით აჩვენეთ: შესვენების დრო, ადგილი, მენიუ, ერთ კაცზე დღიური თანხა.
• გადაყვანა ორგანიზებული უნდა იყოს და მისი საჭიროება საზოგადოებრივი ტრანსპორტის რეალობით უნდა დასაბუთდეს.
• ფასდაკლება და გართობა სარგებელია. მათზე ეს გამონაკლისები არ ვრცელდება.
• 2020 წლის 22 ივლისამდე პერიოდზე კვების გამონაკლისი არ მოქმედებს.

წყაროები

• საგადასახადო კოდექსი — მუხლი 101 (ნაწ. 1, 2„გ“, 3„გ“, 3„ვ“), მუხლი 154 (ნაწ. 1„ა“), მუხლი 160 (ნაწ. 3„გ“) (matsne.gov.ge).
• შემოსავლების სამსახურის დავების გადაწყვეტილებები: №21852 (2025) · №19663 (2025) · №21768 (2023) · №20375 (2023) · №19984 (2019) · №17812 (2018).
• ფინანსთა სამინისტროს დავების საბჭოს გადაწყვეტილებები: №25900/2/2025 · №24602/2/2025 · №20940/2/2023.
• ფანჯარაში ნაჩვენებია ოფიციალური შეჯამება; სრული ტექსტები — infohub.rs.ge.

თანამშრომლის კვებისა და ტრანსპორტის დაბეგვრა გაქვთ გასარკვევი, ან შემოწმებამ ხელფასად ჩაგითვალათ? 📞 საგადასახადო კონსულტაცია და დავა: 598 21 27 01

საგადასახადო შემოწმება დასრულდა და საგადასახადო მოთხოვნა ჩაგბარდათ. ამ მომენტიდან იწყება 30 დღე, რომელშიც ერთი გადაწყვეტილება უნდა მიიღოთ: გაასაჩივროთ დარიცხვა თუ აღიაროთ და ჯარიმის ნახევარი დაზოგოთ.

კანონი მეორე გზას რეალურ შეღავათს უკავშირებს, მაგრამ პირობები მკაცრია. ერთი დღით დაგვიანება, ზედმეტობაზე იმედი ან არასწორი განცხადება და შეღავათი იკარგება. ამ სტატიაში ნაბიჯ-ნაბიჯ განვიხილავთ, როგორ მუშაობს ეს წესი პრაქტიკაში.

რას ამბობს კანონი

საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის მე-11 ნაწილის თანახმად, საგადასახადო შემოწმების შედეგად დარიცხული ჯარიმების 50 პროცენტი უქმდება, თუ გადამხდელს საგადასახადო მოთხოვნის ჩაბარებიდან 30 დღის ვადაში:

• ბიუჯეტში სრულად აქვს გადახდილი მოთხოვნით გათვალისწინებული გადასახადები;
• გადახდილი აქვს ჯარიმების 50 პროცენტის ტოლფასი თანხა;
• ამავე ვადაში აღიარებული აქვს მოთხოვნით გათვალისწინებული თანხა.

სამივე პირობა ერთად უნდა შესრულდეს. ვადა აითვლება საგადასახადო მოთხოვნის ჩაბარებიდან და არა შემოწმების აქტის მიღებიდან.

მარტივი მაგალითი

შემოწმების შედეგად დაგერიცხათ: გადასახადი — 12 000 ლარი, ჯარიმა — 6 000 ლარი, საურავი — 1 800 ლარი.

შეღავათით სარგებლობისთვის 30 დღეში იხდით 12 000 ლარს (გადასახადი სრულად) და 3 000 ლარს (ჯარიმის ნახევარი), ჯამში 15 000 ლარს. დანარჩენი 3 000 ლარი ჯარიმა უქმდება.

საურავი კანონის ამ პირობებში არ არის ჩამოთვლილი, ამიტომ შეღავათის მისაღებად 30 დღეში მისი გადახდა საჭირო არ არის. ის მაინც თქვენი ვალდებულებაა და გადასახდელი რჩება.

როგორ ხდება აღიარება პრაქტიკაში

აღიარება ცალკე ქმედებაა და მხოლოდ გადახდით არ სრულდება. 30 დღის ვადაში, როგორც წესი, ავტორიზებული გვერდიდან (eservices.rs.ge) წარადგენთ ორ განცხადებას:

1. საგადასახადო მოთხოვნის გასაჩივრებაზე უარის თქმის შესახებ — სადაც საფუძვლად მიუთითებთ 269-ე მუხლის მე-11 ნაწილს;
2. შემოწმების შედეგად დარიცხული ჯარიმების 50 პროცენტის გაუქმების შესახებ — რომელსაც თან ერთვის გადახდის დამადასტურებელი დოკუმენტი.

თუ დოკუმენტი განცხადებას არ დაურთეთ, ორგანო ხარვეზის გამოსასწორებლად არაუმეტეს 10 კალენდარული დღის ვადას მოგცემთ. ეს ვადა მხოლოდ საბუთის წარდგენას ეხება და არა გადახდას. თუ თანხა 30 დღის გასვლის შემდეგ გადაიხადეთ, ჯარიმის ნახევარი აღარ გაუქმდება.

განცხადებას აუდიტის დეპარტამენტი 10 სამუშაო დღეში განიხილავს, შემდეგ დგება დასკვნა და გამოიცემა ბრძანება. დადებითი გადაწყვეტილების შემთხვევაში გაუქმებული ჯარიმა პირად აღრიცხვის ბარათზე აისახება და კორექტირებული საგადასახადო მოთხოვნა აღარ გამოიცემა.

ხაფანგები, რომლებსაც ბუღალტერი არ ელის

1. ზედმეტობა ბარათზე არ ითვლება

ბევრი ფიქრობს: „ბარათზე ზედმეტობა მაქვს, ჩაითვლება“. არ ჩაითვლება. პირობაა თანხის ბიუჯეტში ფაქტობრივი გადახდა მოთხოვნის ჩაბარების შემდეგ. პირადი აღრიცხვის ბარათის მდგომარეობა, იქნება ეს ზედმეტობა თუ დავალიანება, მხედველობაში არ მიიღება.

2. მნიშვნელოვანია გადახდის დღე და არა ასახვის დღე

თუ 30-ე დღეს, პარასკევს, გვიან საღამოს გადაიხადეთ და თანხა ბარათზე ორშაბათს აისახა, ვადა დაცულია. ითვლება ფაქტობრივი გადახდის თარიღი. მიუხედავად ამისა, ბოლო დღემდე ნუ გადადებთ: ბანკის ტექნიკური შეფერხება თქვენი რისკია.

3. კორექტირებულ მოთხოვნაზე შეღავათი არ ვრცელდება

თუ ჯერ გაასაჩივრეთ და დავის შედეგად კორექტირებული საგადასახადო მოთხოვნა მიიღეთ, ამ მოთხოვნაზე 50%-იანი შეღავათი აღარ გამოიყენება. ანუ „ჯერ ვცდი გასაჩივრებას, მერე ნახევარს გადავიხდი“ ამ წესით არ მუშაობს. არჩევანი თავიდანვე, პირველ 30 დღეში უნდა გააკეთოთ.

4. ზოგიერთ ჯარიმაზე შეღავათი საერთოდ არ ვრცელდება

თუ მოთხოვნა მოიცავს ჯარიმას 280-ე მუხლით (გადასახადის უკანონო ჩათვლა — უსაქონლო ოპერაცია, ფიქტიური გარიგება ან ყალბი ჩათვლის დოკუმენტი) ან 282-ე მუხლის მე-3 ნაწილით (ფიქტიური, უსაქონლო ან ყალბი საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურის გამოწერა), ჯარიმის ნახევარი არ გაუქმდება, თუნდაც ყველაფერი დროულად გადაიხადოთ.

5. შეღავათი მაშინაც მოქმედებს, როცა გადასახადი არ დაგერიცხათ

თუ შემოწმებამ მხოლოდ ჯარიმა დაგაკისრათ, ჯარიმის ნახევრის 30 დღეში გადახდით დანარჩენი ნახევარი უქმდება. იგივე წესი მოქმედებს, როცა მოთხოვნაში მოსაკრებელი ან მიმდინარე გადასახდელებია: ისინიც სრულად უნდა გადაიხადოთ.

გადაიხადოთ თუ გაასაჩივროთ?

ეს სტატიის მთავარი კითხვაა და მასზე ზოგადი პასუხი არ არსებობს. შეღავათის აღება ნიშნავს, რომ გასაჩივრებაზე უარს ამბობთ: დარიცხული გადასახადი საბოლოო ხდება.

გადაწყვეტილებამდე დაითვალეთ:

• რა თანხაა სადავო და რამდენად ძლიერია თქვენი არგუმენტები ფაქტებით და დოკუმენტებით;
• რას დაზოგავთ შეღავათით (ჯარიმის ნახევარი) და რას რისკავთ გასაჩივრებისას (სრული ჯარიმა და საურავის ზრდა წაგების შემთხვევაში);
• ხომ არ შეიცავს მოთხოვნა 280-ე ან 282.3 მუხლის ჯარიმას, რომელზეც შეღავათი არ ვრცელდება;
• დრო: 30 დღე ორივე გზისთვის ერთია, ამიტომ ანალიზი პირველივე კვირაში უნდა დაიწყოთ.

ხშირად გონივრულია, დარიცხვის ნაწილი, რომელიც უდავოა, დროულად დაფაროთ, ხოლო სადავო ნაწილზე ცალკე შეაფასოთ გასაჩივრების პერსპექტივა. ეს გადაწყვეტილება კონკრეტული აქტის ანალიზს მოითხოვს.

პრაქტიკული დასკვნა

• 30 დღე აითვლება საგადასახადო მოთხოვნის ჩაბარებიდან. ჩაინიშნეთ თარიღი იმავე დღეს.
• გადაიხადეთ გადასახადი სრულად + ჯარიმის 50% რეალური ჩარიცხვით. ზედმეტობაზე ნუ დაეყრდნობით.
• წარადგინეთ ორი განცხადება და დაურთეთ გადახდის დამადასტურებელი საბუთი.
• შეამოწმეთ, ხომ არ არის მოთხოვნაში 280-ე ან 282.3 მუხლის ჯარიმა.
• გასაჩივრება და შეღავათი ერთმანეთს გამორიცხავს. გადაწყვიტეთ ანალიზის შემდეგ და არა ვადის ბოლო დღეს.

აქტი ჩაგბარდათ და არ იცით, რა ჯობია: ჯარიმის ნახევრის დაზოგვა თუ გასაჩივრება? 📞 შემოწმების აქტის ანალიზი და გასაჩივრება: 598 21 27 01

ჩვენ დავამუშავეთ 587 გამოქვეყნებული საგადასახადო დავა და მათგან 224-ში 269-ე მუხლი ისე თუ ისე ფიგურირებს. სურათი ასეთია: 269.7-ის მოთხოვნა უფრო ხშირად ჩავარდა, ვიდრე გაჭრა — დაახლოებით სამი წაგებული ორ მოგებულზე. ეს არ არის შემთხვევითობა და არც განმხილველი ორგანოს ახირება — გამყოფი ხაზი ძალიან კონკრეტულია.

რას ამბობს ნორმა ზუსტად

„საგადასახადო ორგანოს/დავის განმხილველ ორგანოს ან სასამართლოს უფლება აქვს, გაათავისუფლოს კეთილსინდისიერი გადასახადის გადამხდელი ამ კოდექსით გათვალისწინებული სანქციისაგან, თუ სამართალდარღვევა გამოწვეულია გადასახადის გადამხდელის შეცდომით/არცოდნით." (სსკ 269.7)

სამი სიტყვა განსაზღვრავს ყველაფერს:

1. „უფლება აქვს" — ეს დისკრეციაა, არა ავტომატური შეღავათი. ორგანო არ არის ვალდებული გაგათავისუფლოთ მაშინაც კი, როცა ყველა პირობა დაკმაყოფილებულია.
2. „კეთილსინდისიერი" — ეს გადამხდელის ზოგად ქცევას აფასებს, არა კონკრეტულ ეპიზოდს.
3. „შეცდომით/არცოდნით" — დარღვევის მიზეზი უნდა იყოს შეცდომა, არა არჩევანი.

სად ჭრის: სამი კონფიგურაცია

1. ერთჯერადი, ტექნიკური ხასიათის დარღვევა, რომელიც პირველად მოხდა. ტიპური მაგალითი: ჩამოწერის დანართში ორი სასაქონლო პოზიცია ერთ დასახელებად შეჯამდა და დანაკლისი „წარმოიშვა". დარღვევის ფაქტი დადასტურდა, ჯარიმა კი მოიხსნა — ოპერაცია პირველად სრულდებოდა, არიდების მიზანი არ დგინდებოდა.

2. დეკლარაციული ვალდებულების არცოდნა ფიზიკურ პირთან, ძირის გადახდის ფონზე. RS-ის დავების საბჭომ (N 33113, 27.12.2023) სამი წლის უდეკლარაციობაზე სრულად გაათავისუფლა გადამხდელი ჯარიმა-საურავისგან, როცა მან ძირითადი გადასახადი გადაიხადა.

3. როცა ორგანოს ორი მიდგომა შესაძლებელი იყო და გადამხდელმა ერთი აირჩია. თუ ნორმა ბუნდოვანია და თქვენი წაკითხვა დამაჯერებელია, „შეცდომა" აქ სამართლებრივი შეცდომის არეალშია.

სად არ ჭრის

1. აღრიცხვის სისტემური უწარმოებლობა. ფინანსთა სამინისტროს დავების საბჭომ (№27422/2/2026, 04.08.2026) მკაფიოდ თქვა: 269.7 საპატიებელ შეცდომას მოითხოვს, არა უბრალოდ კეთილსინდისიერებას — და აღრიცხვის სისტემური უწარმოებლობა ამ ტესტს ვერ აკმაყოფილებს. ეს ის ზღვარია, სადაც უმეტესი მოთხოვნა ჩავარდება.

2. ეკონომიკური სიძნელე. „კომპანია გადარჩენისთვის იბრძვის", „სამუშაო ადგილები დაიკარგება" — ეს არგუმენტები 269.7-ს არ ეხება. ნორმა ჰუმანიტარული არ არის; ის დარღვევის მიზეზს აფასებს, არა შედეგებს.

3. იმავე არგუმენტების გამეორება II ეტაპზე. თუ პირველ საჩივარში მტკიცებულება არ დაურთეთ და მეორეზე იმასვე იმეორებთ, შედეგი არ იცვლება.

პროცედურა, რომელიც ხშირად უფრო მნიშვნელოვანია, ვიდრე არგუმენტი

269.7 პირველივე საჩივარში უნდა დაისვას. მეორე ეტაპზე პირველად დაყენებული მოთხოვნა სსკ 302.3-ის ფილტრზე იკარგება.

საურავი ცალკე უნდა მოითხოვოთ და წერილობით. სსკ 272.1-ით საურავიც სანქციაა და პრაქტიკაში 269.7 მასზეც ვრცელდება — RS-ის საბჭომ N 8875-ით (06.05.2025) ჯარიმაც და საურავიც მოხსნა. მაგრამ ერთ საქმეში (№26826/2/2026, 06.04.2026) საურავი — 9 346,93 ₾ — ძალაში დარჩა მხოლოდ იმიტომ, რომ მისი მოხსნა ზეპირად, სხდომაზე მოითხოვეს. სსკ 302.2-ით ორგანო მოთხოვნის ფარგლებში იხილავს საქმეს.

უარი დასაბუთებული უნდა იყოს. უზენაესმა სასამართლომ ჯერ კიდევ 2014 წელს (ბს-222-219(კ-14), 07.10.2014) დაადგინა, რომ 269.7-ით მინიჭებული დისკრეციის გამოყენებაზე უნდა განხორციელდეს სრულფასოვანი კონტროლი. მიუხედავად ამისა, პრაქტიკაში დღემდე გვხვდება ფორმულირება „269.7-ის გამოყენება მიზანშეწონილად არ მიიჩნია" — ყოველგვარი დასაბუთების გარეშე (მაგ. RS N 8710, 20.04.2026). ეს თავისთავად გასაჩივრების საფუძველია.

დამატებით: ერთი შემოწმება — ერთი სამართალდარღვევა

269.7-თან ხშირად ერთად უნდა დაისვას სსკ 269.8: სამართალდარღვევა განმეორებითად ითვლება მხოლოდ მაშინ, თუ იგივე ქმედება ჩადენილია წინა სამართალდარღვევის გამოვლენიდან 12 თვის განმავლობაში. ე.ი. თუ აქტში ჯარიმა თვეობრივადაა გამრავლებული, ყველა ეპიზოდი კი ერთი შემოწმებით გამოვლინდა, განმეორებითობა არ არსებობს. აქვე — სსკ 270.7, რომელიც ცალკეულ შემთხვევაში ფულადი ჯარიმის ნაცვლად გაფრთხილების შესაძლებლობას იძლევა.

პრაქტიკული დასკვნა

269.7 არ არის „წყალობის თხოვნა" — ის სამი კონკრეტული გარემოების დასახელებას მოითხოვს: ოპერაცია პირველად სრულდებოდა · არიდების მიზანი არ დგინდება · დარღვევა ტექნიკური/სამართლებრივი შეცდომის შედეგია. თუ ეს სამი ვერ დასახელდა, მოთხოვნა ჩავარდება — და პირიქით, თუ სამივე დასახელდა და უარი დაუსაბუთებელია, საქმე ზემდგომ ინსტანციაში საფუძვლიანია.

და ყველაზე მნიშვნელოვანი: ეს ყველაფერი პირველივე საჩივარში უნდა ეწეროს.

აქტი ჩაგბარდათ და ჯარიმის საკითხი დგას? დაგვიტოვეთ ნომერი — დაგირეკავთ: ai.eaudit.ge/dava · ან დარეკეთ: 598 21 27 01