სამართლებრივი პერიოდი: მოქმედი რეჟიმი · პერიოდის დასაწყისი გაცემის თარიღით — კითხვაში ცალკე პერიოდი არ ფიქსირდება
მოკლე პასუხი
50%+ წილის სანაცვლოდ აქტივის შეტანა (მათ შორის პირთა ჯგუფის ერთობლივად) 'მიწოდება' არ არის; ლიკვიდაციაზე/კაპიტალის შემცირებაზე დივიდენდია მხოლოდ შენატანზე გადამეტებული ნაწილი, და მისი საშემოსავლო შეღავათი მხოლოდ უძრავ ქონებაზე მოქმედებს.
რატომ არის მნიშვნელოვანი
ავრცობს CAP/DIV კლასტერს ორი ღირებული ახალი ელემენტით: (1) 'პირთა ჯგუფის' ტესტი (როცა ფორმალურად დამოუკიდებელი აქტივები ერთსა და იმავე კონტროლის ქვეშ ერთიანდება), და (2) 82-1-ჩ-ის საშემოსავლო შეღავათის ზუსტი ფარგლები (მხოლოდ უძრავი ქონება, მხოლოდ დივიდენდის ჭარბ ნაწილზე).
როდის გამოვიყენოთ
კორპორაციული სტრუქტურირების, ჰოლდინგში აქტივის შეტანის, ან საწარმოს ლიკვიდაციის/კაპიტალის შემცირების დაგეგმვისას — განსაკუთრებით თანამესაკუთრეთა ან დაკავშირებულ პირთა ჯგუფის ერთობლივი ოპერაციისას.
ფაქტობრივი გარემოებები
გადაწყვეტილება ორ ეტაპად მსჯელობს — 'შესვლის' მხარეს (აქტივის კაპიტალში შეტანა, 151-ე მუხ.) და 'გამოსვლის' მხარეს (ლიკვიდაცია/კაპიტალის შემცირება/გამოსყიდვა, 98-1/82-1-ჩ). ორივეს საერთო თემაა — რეალურად იცვლება თუ არა აქტივზე კონტროლი, თუ მხოლოდ ფლობის ფორმა.
- პირი ან პირთა ჯგუფი გადასცემს აქტივს ქართული ('მეწარმეთა შესახებ' კანონით შექმნილი) საწარმოსთვის კაპიტალში, სანაცვლოდ იღებს ან ინარჩუნებს 50%-ს ან მეტ წილს/აქციებს.
- საწარმო ლიკვიდირდება, ამცირებს კაპიტალს, ან ისყიდის აქციას/წილს, პარტნიორზე ნატურით (მათ შორის იმავე აქტივით, რომელიც პარტნიორმა ადრე შეიტანა) ან ფულადი ფორმით ხდება განაცემი.
დასმული კითხვები
- რა პირობებში არ ითვლება აქტივის კაპიტალში შეტანა 'მიწოდებად' (151-ე მუხ.)
- როგორ ფასდება პირთა ჯგუფის მიერ ერთობლივად განხორციელებული შენატანი 50%-იანი ზღვრის დასათვლელად
- როდის ითვლება ლიკვიდაციის/კაპიტალის შემცირების ნატურალური განაცემი დივიდენდად და როდის მოქმედებს 82-1-ჩ-ის საშემოსავლო შეღავათი
საგადასახადო საკითხები
- 151-ე მუხლის გამოყენების არეალი (მხოლოდ ქართული საწარმო) და 50%-იანი ზღვრის შეფასება პირთა ჯგუფის დონეზე
- ლიკვიდაციის/კაპიტალის შემცირების განაცემის დივიდენდად კვალიფიკაცია
- 82-1-ჩ-ის საშემოსავლო შეღავათის შეზღუდვა მხოლოდ უძრავ ქონებაზე
მსჯელობა
151-ე მუხლის მიზანია თავიდან აირიდოს ფორმის ცვლილებაზე (პირდაპირი ფლობიდან — წილობრივ ფლობაზე) დაბეგვრა, როცა კონტროლი არსებითად უცვლელია. პირთა ჯგუფის ტესტი აფასებს დროს, ურთიერთკავშირს, საერთო ეკონომიკურ მიზანს და შეთანხმებულ მოქმედებას. 98-1-ის მიხედვით დივიდენდია მხოლოდ შენატანზე მეტი ნაწილი (მათ შორის, როცა იმავე ქონებას პარტნიორი გაზრდილი ღირებულებით იბრუნებს). 82-1-ჩ კი, როგორც სპეციალური ნორმა, ვიწროდ განიმარტება — მხოლოდ უძრავი ქონების გადაცემაზე.
გადაწყვეტილება / პოზიცია
კონტროლის უწყვეტობა (არა ფორმალური სტრუქტურა) განსაზღვრავს, არის თუ არა ოპერაცია დასაბეგრი 'მიწოდება'; გამოსვლისას კი დივიდენდის ზღვარი და შეღავათის ვიწრო (მხოლოდ უძრავი ქონება) მოქმედების არეალია გადამწყვეტი.
პრაქტიკული წესი
კაპიტალის სტრუქტურირებისას შეამოწმე (ა) ქართული საწარმოა თუ არა მიმღები, (ბ) თუ რამდენიმე პირი მონაწილეობს — რჩება თუ არა კონტროლი იმავე ჯგუფს, (გ) გამოსვლისას — რა ნაწილი აღემატება თავდაპირველ შენატანს და (დ) არის თუ არა გამოსაცემი აქტივი უძრავი ქონება 82-1-ჩ-ის შეღავათისთვის.
გამოყენებული მუხლები
მუხ. 46-1, მუხ. 151, მუხ. 148, მუხ. 97, ნაწ.1, ქვეპუნქტი ა, მუხ. 98-1, მუხ. 8, ნაწ.12, მუხ. 82, ნაწ.1, ქვეპუნქტი ჩ
შენიშვნა სტატუსზე
ოფიციალური საჯარო დოკუმენტი (№208, 2026 წლის 30 ივნისი) — კონფიდენციალური არაფერი აქვს. პირდაპირ აძლიერებს ბაზაში არსებულ CAP/DIV კლასტერს (/0004/0005 კაპიტალის შეტანაზე, ლიკვიდაცია/დივიდენდზე) — განსაკუთრებით ღირებულია 'პირთა ჯგუფის' ტესტის დეტალური განმარტება, რაც ცალკეულ PR-ქეისებში ასე დაწვრილებით არ ჩანდა.
რისკები
- უცხოური იურ.პირისთვის აქტივის შეტანაზე 151-ე მუხლის შეცდომით გავრცელება
- პირთა ჯგუფის კონტროლის უწყვეტობის არასწორი შეფასება ფორმალურ დამოუკიდებლობაზე დაყრდნობით
- 82-1-ჩ-ის შეღავათის მცდარი გავრცელება მოძრავ ქონებაზე
სქემა
გარიგების ნაკადი: პარტნიორი(ები) შეაქვს აქტივი საწარმოს კაპიტალში 50%+ წილის სანაცვლოდ → მოგვიანებით ხდება ლიკვიდაცია/კაპიტალის შემცირება/გამოსყიდვა → პარტნიორზე ხდება ნატურალური ან ფულადი განაცემი
საგადასახადო ლოგიკა: შესვლისას: სრულდება თუ არა 151-ე მუხლის პირობები → არ არის 'მიწოდება' → საგადასახადო ღირებულება უცვლელი გადადის → გამოსვლისას: განაცემის რომელი ნაწილი აღემატება შენატანს → ეს ნაწილი დივიდენდია → თუ დივიდენდი უძრავი ქონებაა და 2-წლიანი ვადა დაცულია → 82-1-ჩ-ის შეღავათი
დაკავშირებული
ქეისები: [] · [] · [] · []
ანონიმიზებული სასწავლო მასალა. სახელები/საიდენტიფიკაციო მონაცემები პირობითია. Elite Audit — Tax Knowledge Base.