ოჯახის წევრად ითვლება: პირი, მისი მეუღლე, არასრულწლოვანი შვილი და გერი, აგრეთვე გადასახადის გადამხდელი თვითონ, უპირობოდ განსაზღვრავს შეიყვანოს თუ არა ოჯახის შემადგენლობაში 40 000 ლარიანი ზღვარის დაანგარიშების მიზნებისთვის მასთან მუდმივად მცხოვრები მშობელი, შვილი და გერი, და, ძმა, ბებია, პაპა, შვილიშვილი.

შემოსავლებში შეიტანება:

- ეკონომიკური საქმიანობით მიღებული დასაბეგრი შემოსავალი, ხოლო მცირე ბიზნესის სტატუსის მქონე პირისთვის − სპეციალური რეჟიმით დაბეგვრას დაქვემდებარებული დასაბეგრი შემოსავლის მხოლოდ 25%, ხოლო სხვა დასაბეგრი შემოსავალი − სრული ოდენობით;

- ნებისმიერი შემოსავალი, მათ შორის, სარგებელი, რომელიც დაკავშირებული არ არის ეკონომიკურ საქმიანობასთან;

- დარიცხული ხელფასი.

დეკლარაციის წარდგენის ვალდებულება არ წარმოეშობა პირს, თუ გასულ საგადასახადო წელს წარდგენილი აქვს დეკლარაცია ან დარიცხული აქვს გადასახადი და არ იცვლება მონაცემები - ამ შემთხვევაში ჩაითვლება, რომ იგივე მონაცემების დეკლარაცია წარადგინა და დაერიცხება იგივე გადასახადი, ხოლო თუ მონაცემები იცვლება აუცილებლად უნდა წარადგინოს 1 ნოემბრამდე შესაბამისი დეკლარაცია.

მეტი ინფორმაციისთვის და დეტალებისთვის იხ. შესაბამისი ლინკი

📢 კურსზე შეისწავლით ექსელში ფინანსური ანგარიშგებების მომზადებას Reportal მიზნებისთვის, საგადასხადო ანალიზს ექსელში, წარმოდგენას შეიქმნით საგადასხადო შემოწმებასა და სასამართლოში საგადასხადო დავების პრაქტიკის შესახებ.

2024წ 24 ივნისს შემოსავლების სამსახურის უფროსის ბრძანების შესაბამისად განხორციელდა ცვლილება

„გადასახადის გადამხდელთა პირადი აღრიცხვის ბარათების წარმოების წესის შესახებ“ მეთოდური მითითების დამტკიცების თაობაზე შემოსავლების სამსახურის უფროსის 2016 წლის 18 მაისის № 13446 ბრძანებაში, რომელსაც დაემატა 9¹ მუხლი

მეთოდური მითითების ახალი მუხლით დეტალურად განისაზღვრა ის წესები და პირობები, რის მიხედვითაც ჩამოეწერება ფიზიკურ პირს 2021 წლის 1 იანვრამდე წარმოშობილი საგადასახადო დავალიანება. მათ შორის, აღნიშნული ბრძანების ახალი 9¹ მუხლით განისაზღვრა შემდეგი:

309-ე მუხლის 37-ე ნაწილის „დ“ ქვეპუნქტის თანახმად, დავალიანების ჩამოწერის საკითხის შესწავლას დაექვემდებარება ყველა ფიზიკური პირი (მათ შორის, მეწარმე ფიზიკური პირი), რომელსაც ერიცხება აღიარებული, 2021 წლის 1 იანვრამდე წარმოშობილი და ჩამოწერის მომენტისთვის არსებული, აღიარებული საგადასახადო დავალიანება, მასზე დარიცხული საურავით.

გადასახადის გადამხდელის პირადი აღრიცხვის ბარათზე 2021 წლის 1 იანვრის შემდეგ ასახული ოპერაციები, გარდა 2021 წლის 1 იანვრამდე წარმოშობილი საგადასახადო დავალიანების დროებითი ბარათიდან ძირითად ბარათზე გადატანის ოპერაციებისა, არ დაექვემდებარება ჩამოწერას.

იმ შემთხვევაში, თუ 2021 წლის 1 იანვრამდე გამოცემული საგადასახადო მოთხოვნ(ებ)ის საფუძველზე პირადი აღრიცხვის ბარათზე დარიცხული თანხების კორექტირება განხორციელდა 2021 წლის 1 იანვრის შემდგომ, კორექტირებული საგადასახადო მოთხოვნ(ებ)ის შედეგად განსაზღვრული საგადასახადო დავალიანება კვლავ განიხილება 2021 წლის 1 იანვრამდე წარმოშობილ დავალიანებად.

დავალიანების ჩამოწერისას, მოსაკრებლის და ადმინისტრაციული ჯარიმის ბარათის ნარჩენი ან/და ზედმეტობა არ გაითვალისწინება.

მეთოდურ მითითებაში ასევე დამატებულია მაგალითები, რაც დეტალურად შეგიძლიათ ნახოთ მითითებულ ბმულზე.

ცვლილება ძალაშია 2024 წლის 25 ივნისიდან.

ცვლილების შესახებ დეტალური ინფორმაცია იხილეთ ბმულზე

ამა წლის 29 მაისს საგადასახადო კოდექსში შესული ცვლილებების მიხედვით(სსკ 309 მუხლი 146 ნაწილი, ცვლილები იხ.ბმულზე) - იმ შემთხვევაში თუ შეღავათიანი დაბეგვრის მქონე ქვეყანაში ე.წ ოფშორულ ზონაში(ოფშორული ქვეყნების ჩამონათვალი იხ.ბმულზე) რეგისტრირებულ უცხოურ საწარმოს და საქართველოს საწარმოს წილის/აქციების 100 პროცენტს ერთი და იგივე ფიზიკური პირი (ფიზიკურ პირთა ჯგუფი) ფლობს და კანონის ამოქმედების თარიღიდან 2028 წ 1 იანვრამდე ოფშორული ზონის საწარმო ქართულ საწარმოს გადასცემს ყველა აქტივზე (მათ შორის, წილზე/აქციაზე) საკუთრების უფლებას, მაშინ აღნიშნული ოპერაციის ფარგლებში ოფშორული საწარმო, აგრეთვე მისი დამფუძნებელი ან დამფუძნებლები არ დაიბეგრებიან საწართველოში არსებული წყაროდან მიღებული შემოსავლის კუთხით საშემოსავლო და მოგების გადასახებიდან, ასევე აღნიშნული აქტივების იმპორტისთვის საქართველოში არ გადაიხდიან იმპორტის გადასახადს და საქართველოს საწარმო აღნიშნულ აქტივებზე 2030 წ 1 იანვრამდე არ გადაიხდის ქონების გადასახდს.

ოფშორული ზონების არსისა და დაბეგვრის თავისებურებების შესახებ გთხოვთ იხილოთ ჩვენი შესაბამისი სტატია

ბასს 12 - მოგების გადასახადის - კონცეპტუალური მიდგომები

დასახელებული სტანდარტი ეფუძნება სააღრიცხვო და საგადასახადო მოგების განსხვავების კონცეფიცას. სააღრიცხვო მოგება არის, აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტების მოთხოვნების შესაბამისად აღიარებული, საანგარიშგებო პერიოდის წმინდა შემოსავლის ან ზარალის თანხა, საგადასახადო ხარჯის გამოქვითვამდე (2. მუხლი 5).

საგადასახადო (ანუ დასაბეგრი) მოგება (ან საგადასახადო ზარალი) არის სახელმწიფოს შესაბამისი საგადასახადო კანონმდებლობის მარეგულირებელი წესებით განსაზღვრული მოგება (ზარალი), რომლის მიხედვითაც ხდება გადასახადის გადახდა (ან დაბრუნება).

საგადასახადო ხარჯი (საგადასახადო შემოსავალი) არის საანგარიშგებო პერიოდის წმინდა მოგების ან ზარალის განსაზღვრისას გამოყენებული მიმდინარე და გადავადებული გადასახადების მთლიანი თანხა. საგადასახადო ხარჯი შედგება მიმდინარე საგადასახადო ხარჯისა და გადავადებული საგადასახადო ხარჯისაგან. მიმდინარე გადასახადი არის საანგარიშგებო პერიოდის საგადასახადო მოგებიდან (საგადასახადო ზარალიდან) გადასახდელი (დასაბრუნებელი) გადასახადის თანხა.

გადავადებული საგადასახადო ვალდებულება არის დასაბეგრი დროებითი სხვაობით გამოწვეული, მომავალ საანგარიშგებო პერიოდებში გადასახდელი მოგების გადასახადის თანხა.

გადავადებული საგადასახადო აქტივი არის მოგებიდან გადასახადის თანხა, რომელიც უნდა აღდგეს მომავალ საანგარიშეგბო პერიოდში. თუმცა, ეს არ ნიშნავს, რომ სახელმწიფო ბიუჯეტი რაიმე თანხას უბრუნებს საწარმოს. საქართველოს საგადასახადო კოდექსში ამის შესახებ არაფერია ნათქვამი და ვფიქრობთ, ამის აუცილებლობაც არ არსებობს. დაბრუნებას ექვემდებარება მხოლოდ წინასწარ ზედმეტად გადარიცხული მოგების გადასახდისათვის გადახდილი თანხები.

დროებით სხვაობას უწოდებენ ბალანსში წარდგენილი აქტივის ან ვალდებულების საბალანსო ღირებულებასა და მის საგადასახადო ბაზას შორის განსხვავების თანხას. დროებითი სხვაობა შეიძლება იყოს ორნაირი:

ა). დასაბეგრი დროებითი სხვაობა, რომელიც უნდა დაემატოს მომავალ საანგარიშგებო პერიოდებში საგადასახადო მოგების (საგადასახადო ზარალის) თანხას, როდესაც აქტივის ან ვალდებულების საბალანსო ღირებულების ამოღება ან დაფარვა მოხდება;

ბ). გამოსაქვითი დროებით სხვაობა, რომელიც მომავალ სანგარიშეგებო პერიოდში უნდა გამოიქვითოს საგადასახადო მოგების (საგადასახადო ზარალის) თანხიდან, როდესაც აქტივის ან ვალდებულების საბალანსო ღირებულების ამოღება ან დაფარვა მოხდება.

აღრიცხვის სტანდარტებით, აღიარებული შემოსავლებისა და ხარჯების სხვაობით მიღებული დასაბეგრი

მოგება, როგორც უკვე აღვნიშნეთ, ხშირად განსხვავდება ქვეყნის საგადასახადო კანონმდებლობის მოთხოვნებით აღიარებული შემოსავლებისა და ხარჯებისაგან. შესაბამისად, სააღრიცხვო მოგება საგადასახადო მოგებისაგან განსხვავდება. ამდენად, წარმოიშობა სხვაობა მათ შორის, რომელიც შეიძლება წარმოადგენდეს გადავადებულ საგადასახადო აქტივს ან გადავადებულ საგადასახადო ვალდებულებას.

მაგალითად განვიხილოთ რამდენიმეწლიანი პერიოდი, სადაც მოცემულია სააღრიცხვო და საგადასახადო მოგების მაჩვენებლები და შესაბამისი გადასახადები (იხ. ცხრილი 1). დაშვებულია, რომ მოგების გადასახადის განაკვეთია 15%:

მოგებისა და მოგებიდან გადასახადის მაჩვენებლები

ცხრილი 1

ცხრილის მონაცემებს საფუძველზე ვასკვნით, რომ ბას 12-ის მოთხოვნების თანახმად, საწარმომ პირველ წელს უნდა აღიაროს (ანუ აღრიცხოს):

მოგების საგადასახადო ხარჯი სააღრიცხვო მოგებიდან - 1155ლ

ვალდებულება ბიუჯეტთან საგადასახადო მოგებიდან - 1050 ლ

მაშასადამე, წარმოიშვა სხვაობა 105 ლარი. სწორედ ეს სხვაობა წამოადგენს გადავადებულ საგადასახადო ვალდებულებას.

მეორე წელს, საწარმო აღიარებს:

მოგების საგადასახადო ხარჯს - 1200 ლ.

ვალდებულება ბიუჯეტთან კი - 1380 ლარს.

ამ შემთხვევაში წარმოიშობა გადავადებული საგადასახადო აქტივი - 180 ლ და ა.შ.

მაშასადამე, როცა სააღრიცხვო მოგება მეტია საგადასახადო მოგებაზე, წარმოიშობა გადავადებული საგადასახადო ვალდებულება. ხოლო, როცა სააღრიცხვო მოგება ნაკლებია საგადასახადო მოგებაზე, გადავადებული საგადასახადო აქტივი წარმოიშობა. ბას12 - სწორედ ამ გადახრების აღრიცხვას მოითხოვს.

ბუღალტრულად აღნიშნული ოპერაციები აისახება ორი მეთოდით:

პირველი სქემიდან ნათლად ჩანს, რამდენად შრომატევადია გადავადებული საგადასახადო აქტივის და გადავადებული საგადასახადო ვალდებულების აღრიცხვა. ამასთან, თუ გათვალისწინებული იქნება ისიც, რომ აღრიცხვისა და აუდიტის მუშაკებმა ერთმანეთისაგან უნდა განაცალკეონ მუდმივი და დროებითი სხვაობები, რომელთაგან მხოლოდ დროებითი სხვაობა აღირიცხება, პროცესი კიდევ უფრო რთულდება. ამიტომ, საწარმოები საკმაო მოცულობის ფინანსურ ხარჯებს ეწევიან ამ სამუშოს შესასრულებლად. იმავე სქემიდან ასევე თვალსაჩინოა, რომ მიუხედავად იმისა, გადავადებული საგადასახადო აქტივი არსებობს თუ გადავადებული საგადასხადო ვალდებულება, ის გავლენას არ ახდენს ბიუჯეტთან წარმოშობილ ვალდებულბაზე და ბიუჯეტში მიმავალ ფულად ნაკადებზე. მათი აღრიცხვით, ჯერ ერთი, მოგება-ზარალის ანგარიშგებაში წარმოდგენილია არარეალური წმინდა მოგება, რაც ეწინააღმდეგება აღრიცხვის ტანდარტების მოთხოვნას საიმედო ინოფორმაციის გამოქვეყნების შესახებ (2. მუხლი 2) და მეორე მხრივ, ბუღალტრულ ბალანსში ასახულია გადავადებული სგადასახადო აქტივი და გადავადებული საგადასახადო ვალდებულება, რომელთაც ეკონომიკური შინაარსით საწარმოსათვის არანაირი ანალიზური მნიშვნელობა არ გააჩნიათ. „მათი აღრიცხვით, ჯერ ერთი, მოგება-ზარალის ანგარიშგებაში წარმოდგენილია არარეალური წმინდა მოგება და შესაბამისად არარეალური იქნება მაგალითად კოეფიციენტი ROE (წმინდა მოგების ფარდობა სააქციო კაპიტალთან) და მომგებიანობის სხვა მაჩვენებლებიც. მეორე მხრივ, ბუღალტრულ ბალანსში წარმოდგენილ გადავადებული საგადასახადო აქტივისა და გადავადებული საგადასახადო ვალდებულების მაჩვენებლებს საწარმოს სტაბილურობის შეფასებისათვის არანაირი ანალიზური მნიშვნელობა არ გააჩნიათ. ისინი ფაქტობრივად მკვდარი რიცხვებია, რომელთაც საწარმოს ფინანსური პოზიციის დახასიათება არცერთი ასპექტით არ შეუძლიათ. ზემოთქმულიდა გამომდინარე, ვთვლით რომ გადავადებული საგდასახადო აქტივის და გადავადებული საგადასახადო ვადლებულების აღრიცხვის მოთხოვნა ეკონომიკური შინაარსით გაუმართლებელია

მოგების გადასახადის აღრიცხვის პრობლემებზე აგრეთვე წერენ უცხოელი ავტორები Aletkin, P. A. (2011), Michael Raine (2013), Norman, W. (2006), Vuckovic-Milutinovic, S., & Lukic, R. (2013). ყოველივე ზემოთქმულიდან გამომდინარე, მართებულად მიგვაჩნია, გადავადებული საგადასახადო აქტივი და გადავადებული საგადასახდო ვალდებულებები არ აღირიცხოს. საკმარისი იქნება მოგების გადასახადის ხარჯის ანგარიშის დებეტში აღირიცხოს არა სააღრიცხვო მოგებიდან გამოთვლილი გადასახადის თანხა, როგორც ამას მე-12 სტანდარტი მოითხოვს, არამედ აღირიცხოს საგადასახადო მოგების საფუძვლეზე დადგენილი გადასახადის თანხა. ამის შედეგად, სააღრიცხვო მოგებიდან გამოიქვითება თანხა, რომელიც, ფაქტობრივად, მიემართება ბიუჯეტში საწარმოდან. შედეგად, მოგება/ზარალის ანგარიშგებაში აისახება რეალური წმინდა მოგება, რომელიც რჩება საწარმოს მესაკუთრეების განკარგულებაში, საიდანაც ისინი დივიდენდებს ელოდებიან. ყოველივე ზემოთქმულიგან გამომდინარე, საკმარისად მიგვაჩნია მხოლოდ ერთი ბუღალტრული გატარება მოგების გადასახდის დარიცხვაზე, საგადასახადო მოგებიდან გამოთვლილი თანხით (7. გვ. 291). მაგალითად (იხ. ცხრილი 1):

დებ - მოგების გადასადის ხარჯი -1050 ლ

კრ - ვალდებულება ბიუჯეტთან - 1050 ლ

საიდანაც ჩვეულებრივ მოხდება წლის განმავლობაში გადახდილი გადასახდების ჩათვლა და შემდეგ, საბოლოო ანგარიშსწორება ბიუჯეტთან. ასეთი მიდგომით, მე-12 სტანდარტში მოცემული მოგების გადასახადის

აღრიცხვის მეთოდიკა, მიშვნელოვნად მარტივდება. ამასთან, მოგება-ზარალის ანგარიშგებაში რეალური წმინდა მოგების მაჩვენებელი იქნება ასახული. ხოლო ბუღალტრულ ბალანში აღარ იქნება გადავადებული საგადასახდო აქტივის (ვალდებულების) უსარგებლო მონაცემები, რომელთაც საწარმოსათვის ანალიზური მნიშვნელობა არ გააჩნიათ.

ახალი მიდგომის მიხედვით ნებისმიერ არარეზიდენტ ფიზიკურ პირს, რომელთაც საქართველოს ტერიტორიაზე აქვთ უძრავი ქონება (ბინა, ავტოფარეხი, კომერციული ფართი...) საგადასხადო ორგანო დაარიცხავს სავარაუდო ქონების გადასახადს მის საკუთრებაში არსებული დასაბეგრ ქონებაზე - უმაღლესი განაკვეთით(საბაზრო ღირებულების 0,8%-1%), თუ აღნიშნული არარეზიდენტი ფიზიკური პირები არ დარეგისტრირებიან შემოსავლების სამსახურის ოფიციალურ გვერდზე www.rs.ge და ყოველი წლის 1 ნოემბრამდე არ წარადგენენ ქონების დეკლარაციას.

უნდა აღინიშნოს, რომ საგადასხადო კოდექსის 206 მუხლი პირველი ნაწილის "ა" ქვეპუნქტით ქონების გადასახადისაგან გათავისუფლებულია ფიზიკური პირის დასაბეგრი ქონება (გარდა მიწისა), თუ ამ პირის ოჯახის მიერ მიმდინარე კალენდარული წლის წინა წლის განმავლობაში მიღებული შემოსავლები არ აღემატება 40 000 ლარს, ხოლო თუ აღნიშნული შემოსავალი აღემატება 40 000ლ:

• 40 000 ლარიდან 100 000 ლარამდე შემოსავლის მქონე ოჯახებისათვის ქონების საბაზრო ღირებულების – 0.05%-დან 0.2%-მდე განაკვეთით.
• 100 000 ლარის ან მეტი შემოსავლის მქონე ოჯახებისათვის ქონების საბაზრო ღირებულების – 0.8%-დან 1%-მდე განაკვეთით.

უნდა აღინიშნოს, რომ არარეზიდენტ ფიზიკურ პირებთან მიმართებით, რეზიდენტებისგან განსხვავებით შემოსავლების შესახებ ინფორმაცია საგადასახადოსთვის არ არის ხელმისაწვდომი, შესაბამისად არარეზიდენტი ფიზიკური პირის მიერ ქონების გადასახადის დეკლარაციის წარუდგენლობის შემთხვევაში შემოსავლების სამსახური მიიჩნევს, რომ ასეთი არარეზიდენტი ფიზიკური პირის შემოსავლები 100 000 ლარს აჭარბებს, შედეგად შემოსავლების სამსახური იმ არარეზიდენტ ფიზიკურ პირებს, რომლებსაც მაგალისთვისთვის – საქართველოში საკუთრებაში გააჩნიათ ბინა ან სახლი მათ მიერ დეკლარაციის წარუდგენლობის შემთხვევაში მაქსიმალური განაკვეთის მიხედვით დაბეგრავს (0.8%-დან 1%-მდე) და მოსთხოვს უმაღლესი განაკვეთით დაანგარიშებულ ქონებაზე ქონების გადასახადის გადახდას.

შესაბამისად აღიშნულის გათვალისწინებით სასურველია არარეზიდენტ ფიზიკურმა პირებმა თავადვე მოახდინონ ქონების დეკლარაციის წარდგენა, რომ თავი აარიდონ შემდგომ გართულებს, რაც მდგომარეობს საგადასხადო ვალდებულების დარიცხვასა და შესაბამისი აღსრულების ღონისძიებების გააქტიურებაში, რაც გამოიხატება ქონების და ანგარიშების დაყადაღებით და ასევე საზღვრის კვეთისას შესაბამისი გართულებებით.

აღნიშნული სიტუაციური სახელმძღვანელოს სანახავად დააჭირეთ აქ